جوجه خر است

عاقبت

2011-07-08T22:11:00.000+01:00

جوجه
روی ریل
خفته است...

لطفا به گیرنده‌های خود هم دست بزنید!

2011-04-29T02:15:00.008+01:00

تصحیح می کنم: صحنه دادگاه هنرمند است، اگر قاضی در شان جایگاه قضاوت رفتار کند.

صدور حکم عادلانه به دادگری نیاز دارد که پندار و کرداری متناسب با وظیفه اش داشته باشد.

دادگاهی که دادگرش نداند به چه منظور در آن حضور یافته، دادگاه نیست.

هفته ای پس از نوروز ۱۳۹۰، در کافه ای موقر در جنوب غرب لندن (به نام "نان و گل سرخ")، موقعیتی ایجاد شد برای مشاهده هنرنمایی پویا محمودی؛ که انگشتانش به نرمی آب بر روی فرت های گیتار حرکت می کنند و صدایش -شفاف و برنده- آکنده از صداقت و عاری از نیرنگ تکنیک است.

موسیقی او ریشه در باراد دارد، اما تناقضی غرور انگیز بر صدایش سایه انداخته: از یک سو (به ویژه در ملودی) به اندازه گروهی چون تیناریون نوایی استوار و شایسته جهانی شدن پیدا کرده، و از سویی دیگر بسیار ایرانی تر از باراد است.

اما تفاوت دو اجرای او (استودیویی و زنده) از این قطعه دل انگیز چشمگیر بود.

اجرای زنده، در ذهن آهنگساز، حاصل فرایندی متفاوت از فرایند ضبط در استودیوست؛ بجز موردی که در اینجا درباره یکی از بزرگان به آن اشاره کرده ام، طبیعی است که اجرای زنده، از جمله سرعت (tempo) متفاوتی داشته باشد، گاه قطعه -با شیطنت- متوقف شود تا تعلیق ناشی از قطع اصوات مکرر و گیرا مخاطب حاضر را به واکنش (طلب ادامه قطعه) وادارد و در مواردی که ظرفیت اصوات ایجاب می کند، در چند میزان اصوات متوالی یک ملودی (و به تبع آن، اصوات زمینه)، چند پرده ای بالاتر اجرا شوند تا حس تعالی القاء گردد.

اما تفاوت ها جز حاصل خواست آگاهانه آهنگساز (آگاه از تبعات تغییر) نیست و درواقع درک آهنگساز و نوازنده از این اصل را منتقل می کند که :"اجرای زنده به کل تجربه ای متفاوت از ضبط در استودیوست"؛ تجربه ای که بار -و لذت آن، بیش از مخاطب، برای نوارنده است.

مقایسه دو اجرای این قطعه، دو سوال (و سپس تردیدی جدی) را ایجاد می کند که آیا پویا محمودی از این اجرا بیش از لحظات ضبط لذت برد؟ آیا امکان بیشتر لذت بردن را داشت؟

Pouya Mahmoodi - Ma Ve To from Mehr

بزرگترین دارایی آهنگساز/نوازنده توان شور آفرینی است؛ همینکه مخاطب با ریتم آهنگ دست می زند، وجود این توانایی ثابت شده است.

بزرگترین اشتباه، از دست دادن بزرگترین دارایی هاست: اینکه چرا در دقیقه 1:30 (و در چند مورد دیگر در طول کنسرت) نوازندگان -خود با دست خود- روند دست زدن شنونده را متوقف می کنند، مشخص نیست. شنیدن اجرای استودیویی ثابت می کند که دست زدن می توانست تا پایان قطعه، بی وقفه ادامه یابد.

اذعان می کنم که سازماندهی "رفاقتی" کنسرت و فقدان تکنسینی که بتواند حجم صدای مناسب را به بلندگوهای ~~فیدبک~~ فولدبک (آنها که در مقابل پای نوازنده قرار گرفته اند و نوازنده از طریق آنها صدای ساز خود را می شنود) هدایت کند و همینطور کسی که با داشتن درک از مشخصه های آکوستیک محل اجرا، برای حفظ ریتم، تعادل غلبه صدای ریتم و ملودی را به سمت ریتم تغییر دهد، به ایجاد این شرایط دامن زد.

آرمین فیروزآبادی - پویا محمودی

ضمن اینکه نه تنها ذات قطعات عدول از timescale هر میزان، یا تغییر سرعت میزان به میزان جهت تغییر "بیان" به داستان ملودی‌ها را نمی داد، بلکه به واسطه نوع واکنش مخاطب، فضا فضایی نبود که در آن تلاش برای ایجاد این تغییر، حتی عاقلانه باشد!

صدای علیا مخدره ای که در دقایق 3:11 و 3:33 آن پشت، یک "رامین" (یا "آرمین") را با جیغ صدا می زند (!) تنها مشتی از خروار بود؛ اصواتی که در مقام تشویق از حضار (مجهز به سبیل، یا نه!) ساطع می گردید، گاه از مرز "عجیب" هم عبور می کرد و عجیب نیست اگر هنرمندان را از لذت اجرا محروم کرده باشند.

واضح است که آثار برخی گروه ها و نوازندگان، چنین واکنشی را ایجاب می کند، اما موسیقی موقر و دوست داشتنی پویا محمودی از آن جمله نیست. ضمن اینکه شهادت می دهم (!) که (بعنوان مثال) "اصوات تشویق" لزوما در لحظاتی که این هنرمند درک بالای خود از فواصل اصوات در گام های مختلف و تسلط مثال‌زدنی‌اش بر ساز برای اجرای این فاصله ها را نشان می داد، یا وقتی انگشتانش یک سمت دسته گیتار را به سمت دیگر دسته -به سرعت، فرت به فرت و سیم به سیم- در می نوردیدند، ساطع نمی شدند و واکنش ها این سوال را ایجاد می کرد که "پس چه چیزی مورد تشویق قرار گرفته؟"

در میان "منابع اصوات تشویق آمیز" (!)، خیل عظیمی را از آن دسته یافتم که موضوع بخشی از گفتگوهای خصوصی شان می توانست هنرورزی بزرگان جهان موسیقی باشد، اما شاید در گردهم آیی بعدی شان -و اصولا هر از چندگاهی- لازم باشد قبل از گوهرفشانی در این باب، بعنوان آینه، این کلیپ را مروری بنمایند، که بر اساس آن، هنر "بدجوری" نزد ایرانیان است و بس!

ممکن است مشکل از فرستنده باشد، اما ظاهرا بیشتر لازم است بینندگان عزیز هم دستی به گیرنده‌های خود بکشند!

یاقوت صیقل نخورده در عصر زمردهای بی‌هویت

2011-04-22T00:02:00.004+01:00

نه هر سنگ صیقل خورده ای شایسته تحسین است،
نه هر ابزار پردازشی برای کرامت هویت جوهر احترام قائل است.

هویت سنگ قیمتی، تنها به رنگ نیست.
سنگ ِ تابوت است اگر لبه‌های تیز حاصل تراش پردازشگر، داستان تشکیل سنگ در بطن خشن و برنده زمین را بیان نکند.

این هنرمند را با کمک پوریا ژافره (با حافظه اعجاب انگیزش) شناختم که یکی از آثارش را برای یک گزارش ورزشی پیشنهاد کرد.

به دلیلی آن قطعه را استفاده نکردم اما آنقدر تاثیر گذار بود که وادارم کند بدنبال آثار دیگر سازنده اش بگردم.

اولین نتیجه جستجو و شنیدن مجموعه آثارش این بود که دریابم عبارت "تاثیرگذارتر" برای توصیف ترکیب آن موسیقی با صدای راب دوگان، عبارتی علیل و نارساست.

صدایش را به لئونارد کوهن تشبیه کرده اند، اما بیشتر ترکیبی است از تام ویتس و کریس ریا، و در کنار این موسیقی، انگار ئیان براون را هم در دل دارد.

قطعه ها، سوار بر ضرب آهنگ سبک تریپ هاپ و استوار بر ستون دسته ویالن ها و دیگر اصوات سازهایی که موسیقی کلاسیک را شکل می‌دهند -هرچند نمونه برداری شده، بیش از هرچیز شایسته کامل کردن تصویرند و گاه یادآور آهنگ هایی که افتخار همراهی با تیتراژ ابتدای فیلم های جیمز باند را پیدا کردند.

در هارمونی -به دور از پیچیدگی- عمدتا تحذیر می دهد؛ فلسفی است و باردار.

به گوش آنها که شیفته "تو مرا دزد دلت ساختی" اثر شیند اوکانر بودند، زیباترین قطعاتند.

Rob Dougan - Left Me For Dead from Furious Angels

Rob Dougan - There's Only Me from Furious Angels

Rob Dougan - Speed Me Towards Death from Furious Angels

اشعارش بیشتر افکار مردی مال و دل باخته است که بی‌واهمه، چالش های عشقی را به جان می‌خرد و در راه اثبات واقعی بودن احساسش سینه سپر می کند.

اما نکته بارز در هنگام شنیدن آهنگ ها این است که صدایش به اندازه هیچکدام از هنرمندانی که به آنها تشبیهش کردم، تمرین کرده و تحت کنترل نیست، گرچه در بیان -بخصوص بیان خشم، صداقتی دارد که مشابه آن را فقط در آثار تایگر لیلیز می‌توان شنید.

کیفیت صدای اوست که در عصر زمردهای بی‌هویت، پیام پرشور و داغ شعر و موسیقیش را بسان سطح ناهموار یاقوتی صیقل نخورده -اما احترام برانگیز- در بر می‌گیرد.

فراخوان روح انگیز جنگ

2011-04-18T00:43:00.001+01:00

به یاد ارتش 13 نفره ما در دانشگاه علم و صنعت در سالهای ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷ که در فتح کشور چهارم شد:

پر ابهت ترین ارتش، ارتشی است که از تجمع مختلف های همسو تشکیل شده؛

ارتشی که اختلاف های بین اجزائش خط را با تکرار در عرض به سطح تبدیل می کند
و سطح را با تکرار در عمق، به حجم.

ارتشی که اجزائش در کنار هم قرار نگرفته اند،
در هم تنیده شده اند.

ارتشی که مشروعیت هدفش تردید اجزاء را می زداید
و فراخوان برای عضویتش روح را به شوق می آورد.

این گروه و این آلبوم از یافته های شیرین بود، و طبیعتا پر انرژی.

اصوات درونش اطلاق عبارت توصیفی "اپرای راک" را به آن ساده می کند؛ نحوه اجرای ترجیع بندها در بسیاری از قطعات به وضوح الهام گرفته از "خشتی دیگر در دیوار" است و تکنیک شنیداری مورد استفاده پینک فلوید، برای اثبات دموکراتیک اهمیت یک مفهوم.

آلبوم -سر تا ته- یک آهنگ است؛ قطعات با بندهای استوار ِ تم های همگون با مهارت به یکدیگر متصل شده اند، هر چند مفهومی که مدنظر اعضاء گروه است -شاید- به اندازه مفاهیمی که عملا باعث ایجاد پیوستگی در قطعات آلبوم های پینک فلوید می شوند (یا آن را ایجاب می کنند)، بزرگ و جهانشمول و دارای جوانب مختلف نیست.

در آن صحبتی از تکنیک نوازندگی نیست.

دارایی آلبوم تنظیم رویایی و تعهد به وسیله هایی است (بخوانید اصوات) که مشروعیتشان را از هدف آلبوم می گیرند؛ گرچه گستره هارمونی هایی که برای تبیین و تحقق این هدف بکار گرفته شده اند کوچک است.

Thirty Seconds To Mars - Vox Populi from This Is War

آنچه این قطعه را به یک منبع عظیم انرژی تبدیل می کند تناقضی تفکر برانگیز است: اینکه واژه "وحدت"، یکسانی و هماهنگی مطلق در جمعی پرشمار را به ذهن متبادر می کند اما "وحدت"، دراین تصنیف و بسیاری از قطعات این آلبوم، در ترجیع بندهایی که گروهی خوانده می شوند، -این وحدت تکان دهنده- حاصل تفاوت هایی اندک در ابراز رفتاری همسو از سوی جمعی پرشمار است.

گویی هزاران نفر، گاه با سرعتهایی متفاوت، با اصواتی متفاوت در ذات، اشعار را فریاد می زنند و تلاشی برای اعمال دقتی مهندسی برای بیان دقیقا هم زمان و سر ِ ضرب ِ الفاظ صورت نمی گیرد.

گویی تلاشی آگاهانه صورت می گیرد تا هر صدا، کوچکترین خلا میان هر دو صدای دیگر را بپوشاند و فریادها پیکری در مقیاس یک سونامی پیدا کنند.

اینگونه است که صدا بزرگتر می شود و عظیم تر می شود و تصور قامت عظیم و پرشورش راهی برای شنونده جز پیوستن به این لشکر/ماشین ِ بی مانند باقی نمی گذارد.

هرچند هارمونی هایی که آهنگساز برگزیده آنچنان مشروعیتی به اراده و هدف حرکت این ماشین می دهد که هیچ ناظری از سر ترس با آن همراه نمی شود.

فراخوانی روح انگیز است برای جنگ.

مرگ بر متوسط!

2011-02-10T11:10:00.004Z

عادل شایگان، دوست عزیزم، جمله ای تکان دهنده دارد.
او -به درستی- می گوید: "متوسط مهوع است."

متوسط به "قابل قبول" بودن راضی است.
متوسط به شباهت به دیگران تن می دهد،
شیفته همرنگ جماعت بودن است.
متوسط شاخص فقدان خلاقیت است،
نماد تنبلی است،
معیار بی هویتی است.

متوسط حق ِ وجود ندارد،
اگر هم فضا اشغال کرده،
بر آنهاست که ارزش انسانیت را درک می کنند،
تا فضا را "بازیافت" نمایند.

متوسط مهوع است،
باید زدوده شود.

این گروه ایسلندی هویتی غیرقابل انکار دارد، و وجودی غیرقابل چشم پوشی، با صدایی که در میان اصوات میلیاردها ساکن این کره، براحتی قابل تشخیص است.

آنچه Apparat Organ Quartet را متفاوت می سازد، غریزه ای است در وجود آنها که وادارشان می کند صدا را، هر چه که هست، در دست بگیرند، به شکل جسمی نافذ درش آورند، به آن هویتی تهاجمی دهند، و با تمام وجود، با تمام توان، با هر آنچه انرژی در بدن دارند، به سمت مخاطب -شاید به قصد بریدن و مثله کردن شنونده- پرتاب کند.

آن خوانندگان عرصه راک را به ذهن می آورند که روی صحنه، در حالی که بی خود شده اند، ریه های خود را به قصد کشیدن بلندترین فریاد از آخرین ذرات هوا خالی می کنند، به زانو می افتند، ضجه می زنند و می لرزند و قطرات بذاق با ایجاد هر صدا و در حین بیان هر کلمه از میان لبهایشان به بیرون پرتاب می شود.

- آنجا که باب گلدوف در "دیوار" اشیاء اتاق را از پنجره به بیرون پرتاب می کند و مستاصل، فریاد می کشد، تا سطح انرژی بدنش به صفر تقلیل می یابد.

ابزارشان جز امواج مثلثی و مربعی نیست؛ به دور از کراهت اصوات نمونه برداری شده و ترکیبی، و دون طبعی فرایند مدرن تلطیف صدای سازها توسط سینتی سایزر.

در واقع مایه کارشان همان چیزی است که Kraftwerk به کار گرفت، گرچه حاصل کار آن گروه تاریخ ساز، حتی بهترینهایش، دربرابر قطعاتی اینچنین، رقت بار است.

ذات وجودشان با Kraftwerk به همان اندازه متفاوت است که Depeche Mode از Erasure بود.

جالب آنکه ملودی ها، ملودی های منحصر به فردی نیستند و تاثیرگذاری اثر -شاید حتی- بیشتر از آنکه مدیون محتوی باشد، وامدار فرم است.

معجزه، معجزه نحوه بیان است؛ اینکه سازها با چه خشونتی فریاد می کشند و با فشار تمام دارایی سمعی خود را به فضای بیرون ساز تحمیل می کنند.

Apparat Organ Quartet - Síríus Alfa from Pólýfónía

وقتی از ۱:۱۵ ثانیه ضربات منظم درام آغاز می شود، تصویر لوکوموتیوی ترمز بریده شکل می گیرد؛ لوکوموتیوی که هر چهار میزان به چهار میزان، بیشتر و بیشتر نشان می دهد که ده ها تن فولاد سرعت گرفته، چگونه نیروی مخربی است.

لوکوموتیوی که هر چه جلوتر می رود، موانعی بزرگتر را منهدم می کند و وجودش سهمگین تر می نماید.

تا آنجا که پس از محقق کردن تباهی، بی رمق از حرکت باز می ایستد و یادآوری می کند که فولاد ظرفیتی برای نگهداری خشم ندارد؛ خشم با ضربه ابراز می شود.

این فولاد، آن لوکوموتیو، و آن ضربات، تصویری هستند که ذهن هایی خلاق و رها ایجاد کرده اند؛ ذهن هایی که ابراز محتویاتشان "متوسط" را می زداید،

آنگونه که لوکوموتیو با موانع پیش رویش می کند.

روحی که در گل دمیده شد

2011-02-01T16:03:00.000Z

عینیت بخشیدن به مخلوقی که وجودش در ذهن مشروعیت یافته، دشوار نیست؛ دشواری در بخشیدن روح به آن است.

داستان هایی مانند داستان فرانکشتین از آنرو در برخی لحظات غیرمنتظره می شوند، که مخلوق خصوصیاتی انسانی از خود بروز می دهد؛ مخاطب از رفتار این موجود درک می کند که او از تنهایی مغموم است، دلتنگ می شود، یا وابستگی احساسی پیدا می کند.

وگرنه به حرکت درآمدن جسم فرانکشتین -که از اجزاء عاریه تشکیل شده- لا اقل برای نسل ما که پیش از دیدن تعبیر تازه از داستان، با متن داستان آشناست، و همینطور ظرفیت بالقوه دانش انسان امروزی را درک می کند، هیجان انگیز نیست.

آنچه بیش از هرچیز، بازی Neverhood را به یک بازی استثنایی تبدیل کرد، روحی بود که در این فضا دمیده شد.

حاصل تجسم فضای سناریوی این بازی (متشکل از جهان تخیلی آن و Kleymen، شخصیت اصلی داستان) خود اثری هنری و تاثیر گذار محسوب می شود: جهانی که برای ساخت آن ده ها نفر بیش از سه و نیم تن گل را بکار گرفتند و با استفاده از روش بسیار دشوار و فرسایشی انیمیشن خمیری، محیطی را خلق کردند که نه تنها در عرصه بازی های کامپیوتری مشابه آن تا زمان تولید این بازی -و حتی تا کنون- تولید نشده، بلکه عرصه سینمای تخیلی هم از آفرینش بدیلی برای آن عاجز بوده.

داستان، هرچند با اندک ریشه هایی در انجیل، داستانی انسانی بود، با این حال، صدا و موسیقی بود که این جهان تخیلی و شخصیت های درونش را زنده کرد.

در دورانی که قطعات انتخاب شده برای کاملتر کردن فضای بازی های کامپیوتری، صرفا متاثر از موسیقی رقص یا راک بودند، تری اسکات تیلور هویت سمعی متفاوتی به این بازی بخشید؛ آهنگسازی با قریحه طنز، که به همان اندازه که از شاخص های مدرنیته در موسیقی دوری می کند، ذهن و وجودش به ذات و مفهوم و هدف واقعی موسیقی نزدیک است.

با اشعاری نیم جویده که هیچکس متوجه کلمات درون آن نمی شود و اصواتی که با هویت بصری جهان ِ تازه ایجاد شده در تناقض نیست.

Terry Scott Taylor - Klaymen's Theme from Imaginarium

Terry Scott Taylor - Operator Plays a Little Ping Pong from Imaginarium

Terry Scott Taylor - The Neverhood Theme from Imaginarium

شاید این جهان به چشم مخاطب خارق العاده بیاید، اما آنچه فضا را گرم و انسانی می کند و به چالش های پیش روی Kleymen حسی انسانی تر می بخشد، موسیقی است.

در پوشش موسیقی است که حرکات Kleymen شایستگی حضور در تصور سناریویی برآمده از ذهن جیم جارموش را پیدا می کند.

موسیقی است که به پیکر این جهان گلی روح دمیده.

بقاء در گرو میانه روی

2011-01-28T00:46:00.001Z

بزرگترین چالش پیش روی انسان میانه روی است؛

روح می خواهد، بی آنکه بخواهد بداند که چه چیزهایی را می تواند داشته باشد،
در میانه تلاش برای اخلاقی رفتار کردن، واقع گرایی فراموش می شود،
اهداف -جذاب و خواستنی- بی اعتنا به تبعات فرایند دستیابی به آنها تعیین می شوند.

حاصل جز تهدید بقاء نیست؛ هر چند تضمین بقاء -با میانه روی محض- هم بگونه ای مهوع، کم هیجان است.

شاید مایه خوشبختی است که -در مقیاس امور روزمره- عدول از میانه روی، در جامه وسوسه ای ناخودآگاه و همیشگی، نه تنها هیجان را به حیات بشری بازمی گرداند، بلکه گاه او را مجبور به تجربه لزوم تبعیت از قالب های رفتار میانه رویانه می کند.

چرخه ای است غالبا پایدار. غالبا.

این آلبوم نماد رفتار میانه رویانه در روند فعالیت یکی از تاثیرگذارترین گروه های موسیقی دو دهه اخیر محسوب می شود.

در روزهای آغازین دهه ای که در آن موسیقی پاپ راه گم کرده تر از همیشه بود، موسیقی الکترونیک -با زوال مکتب برلین- به آرامی محو شد، Oasis به یکی از بهترین هایی تبدیل شد که جامعه راک می توانست تحویل بدهد و حتی Metallica هم چیزی جدید برای ارائه کردن نداشت و ناچار به ترک صحنه برای احیاء شد، آلبوم اول انیگما بارقه ای از امید بود.

بهترین آنچه تولیدکنندگان صحنه موسیقی رقص از موسیقی الکترونیک برگرفته بودند را بکار گرفت تا آثاری احترام برانگیز و موقر را تولید کند.

اما تاکید بیش از اندازه و روز افزون بر استفاده از عناصری که موفقیت اولیه را برایشان آوردند، از محبوبیت آلبوم های این گروه، پیش از این آلبوم، کاست.

تا اینکه لازم شد همه آنچه در گوشه و کنار صحنه موسیقی این گروه چیده شده بود، از روی صحنه به کناری برده شود تا صحنه آرایی جذاب اولیه، دوباره پدیدار شود.

تنها اصواتی ماندند که -بی نیاز از آرایش- توان انتقال پیام موسیقی انیگما را، با حداقل انرژی لازم، داشتند.

انیگما، از وسوسه پیچیده تر شدن رها شد و -به اعتقاد برخی- نجات پیدا کرد.

Enigma - In The Shadow, In The Light from Voyageur

آنقدر فضا برای انتقال پیام شفاف شده که حس اوج 30 ثانیه ای قطعه -آن اوج آسمانی که از اوایل دقیقه چهارم آغاز می شود- بطور کامل به مخاطب معلق در فضا منتقل می شود.

حاصل محیطی بسیار ساده و دلپریز است، تا جایی که همان افکت هایی که در بیش از دو دهه اخیر بسیاری از قطعات موسیقی عامه پسند -حتی ایرانی- را با شیادی "آلوده" کردند، صدای اندرو دانالدز را گرم و شنیدنی ساخته اند.

آرامش این قطعه -و آلبومی که از آن آمده- مدیون میانه روی است.

صبحی که بدن انتظارش را می کشد

2011-01-25T14:51:00.001Z

صبح همیشه غیرمنتظره است؛

شاید از آن رو که ذهن ِ زندانی ِ اینرسی، کماکان استمرار تاریکی را، نه تنها انتظار می کشد، بلکه شرایط مطلوب می پندارد.

این آلبوم (که البته هنوز رسما منتشر نشده!) از آن صبح هاست که ساعتی قبل از حضور، بدن، خسته از خواب، انتظارش را می کشد.

برای من که حاصل همکاری رابرت مایلز با تیرلوک گورتو، استاد پرکاشن را نشنیده بودم، کاری بسیار تازه و جذاب است، گرچه گاهی تردید می کنم که آیا تازگی اثر به واسطه آن است که از این آهنگساز انتظار چنین اصواتی را نداشتم، یا چیزی جدید به جهان موسیقی اضافه شده؟

اذعان می کنم که مسئله، بیشتر غیرمنتظره بودن خلق این اثر از سوی هنرمندی است که سالها قبل با قطعه ای بسیار متفاوت و همسو با فضای موسیقی روز ِ وقت به موفقیت تجاری رسید.

مجموع اصوات، گاه یادآور قطعاتی است که مایه مباهات آهنگسازان سبک پراگرسیو راک قلمداد می شود، اما نفوذ موسیقی جز بر آن آشکار است (بخصوص در سازی که برای اجرای نت های بیس انتخاب شده) و صدای شفاف و زیر سنج ها (و درام در مجموع) هم بیشتر این نفوذ را برجسته می کند.

جالب اینکه درام در ابتدای قطعه، در کنار بیس، غلبه روح جز بر فضا را توجیه می کند و وقتی کار به سولوی گیتار الکتریک می رسد، این ساز مکمل فضایی کاملا سینمایی و سایکدلیک است که مشابه آن در گوشه و کنار آثار Porcupine Tree شنیده می شود.

با این وجود حاصل تلفیق آنقدر همگن است که نمی توان آن را نتیجه دنباله روی از یک هنرمند خاص، یا یک جریان خاص موسیقی دانست.

Robert Miles - Everything or Nothing from Thirteen

گوش خسته بود از خواب ِ پر از اصوات مکرر، که دل سپردن به زیباترینشان هم گاه تعهد ِ وجودم را می آزمود.

نه زیباترین صبح،
نه صبحی بی بدیل،
صبحی مطلوب بود، چون منتظرش بودم.

راک، آنگونه که باید باشد

2011-01-10T13:00:00.000Z

همه چیزها نیاز به توجیه ندارند.

این قطعه و باقی قطعات این گروه از آن دسته اند؛ حداقل در این لحظه برای من نماد مفهمومی خاص نیستند و کارشان هم دیوانه کننده نیست.

گرچه انقدر از ذهنیت کلی حاکم بر سبکشان فاصله دارند که جذاب باشند و جلب توجه کنند.

از شفافیت صداهایشان لذت می برم؛ از سنج گرفته تا زخمه های گیتار.

تم قطعاتشان بیشتر یادآور مه غلیظی است که سر ِ بزرگان جریان گرانج و سیاتلی ها در میانش پنهان شده و ناپیدا بود، به خصوص این قطعه که برخی لحظاتش آشکارا تقلیدی است از این قطعه معروف.

صدای خواننده ترکیبی را عرضه می کند از بی ثباتی صدای ادی ودر (اما بم تر) و بی تعهدی صدای کرت کوبین (با خش کمتر)، گرچه شاید آنقدر آگاهانه به دنبال زنده کردن موجودیت آنهاست که از خودش چیزی هویدا نمی شود بجز کنترلی که بر روی صدا دارد.

با این حال حداقل بعنوان یک استاندارد مناسب برای یک خواننده راک غیرقابل انکار است.

The Mayan Factor - Bondage from 44

شعر وهم آلودی دارد که به اندازه کافی برای یک قطعه راک جالب هست.

با وجود همه کاستی هایش، نمی توان انکار کرد که حاصل، به اعتبار راک، آنگونه که باید باشد، می افزاید.

جای شکایت نیست!

جنون ِ بازی: بازی ِ جنون

2011-01-10T01:34:00.000Z

این هم یکی تازه تر:

جنون بازی آغاز شد!

هنرمندی که از دادگاه مشروعیت سربلند خارج شد

2010-12-28T16:10:00.003Z

صحنه، دادگاه هنرمند است.

جایی است که هنرمند، عاری از مشروعیت، پا به روی آن می گذارد و اگر موفق باشد، موجه از آن خارج می شود،

جایی است که میزان تلاش بخش تبلیغات نظام تجارت آثار هنری در پوشاندن کاستی های توانایی او آشکار می شود،

جایی است که تقاضا، عرضه و کیفیت آن را تعیین می کند،

و چه بسیار شیادانی که تلاش کردند عرضه را مهم تر از تقاضا نشان دهند و رسوا شدند.

برای بسیاری نا آشنا نیستند؛ من در اوائل این هزاره، در راهروهای نم گرفته بایگانی موسیقی محل کارم اولین آلبوم هایشان را پیدا کردم و ارتباطمان از آن پس قطع نشد.

دوستشان دارم چون از یک عنصر موسیقی راک بری هستند: سولوهای بی حاصل گیتار که در بسیاری از موارد صرفا از سر فقدان خلاقیت آهنگساز یا تهیه کننده و پیروی از کلیشه های موجود به مخاطب خورانده می شود.

آنچه در روزهای اخیر بیشتر جذبم کرد، شنیدن یک اجرای زنده آنها بود. اجراهای زنده را عموما دوست ندارم، بدلیل آنکه نوازندگان و خوانندگان، خود در آن تحت تاثیر فضا قرار می گیرند و حاصل کار، بی مبالاتی است.

یا حاصل متاثر از طرز تفکر فضایی می شود که موسیقی در آن اجرا می گردد: مثلا در لندن، تنظیم کننده های صدا در سالن های کنسرت، کار هر گروهی را آنگونه تنظیم می کنند که برای گروه های راک می کنند، چون فضای غالب، فضای راک است و در این بین، امثال گروه های الکترونیک عملا قربانی جو زدگی می شوند.

این اجرا متفاوت بود: نوازندگان در عین تعهد به آثار اصلی، در نقاطی حساس، جزئیاتی را به قطعه اصلی می افزایند که انگار جزئیاتی است که قرار بوده در قطعه باشد و در ضبط جا مانده بود.

اما مهمترین فرق، درکی است که از خواسته مخاطب دارند: قطعه استودیویی، قطعه ای است که برای قاب کردن و نگه داشتن در کلکسیون تنظیم شده و افکت ها به قصد زیبا کردن اثر اعمال شده اند. اما قطعه زنده هدفش انتقال شور واقعی موسیقی است.

افکت درام بطور کامل حذف شده و این ساز، لخت و بی پروا، مخاطب را تکان می دهد. زخمه های گیتارهم واضح تر شنیده می شوند.

اصوات جسورتر شده اند.

Archive - Bridge Scene from Michel Vaillant

Archive - Bridge Scene from Live at the Zenith

Archive - You Make Me Feel from Take My Head

Archive - You Make Me Feel from Live at the Zenith

تفاوت ها مرز لذت تفکربرانگیز و لذت شور انگیز را آشکار می کنند.

و اینکه چطور هنرمند از دادگاه مشروعیتش سربلند خارج شده.

آغاز نامه نگاری

2010-12-27T14:02:00.000Z

نامه هایم به کلاریس آغاز شد.

آن کنجکاوی که نمی بایست بود؟

2010-12-26T23:36:00.000Z

بر من جز من حادث نمی شود.

بسیار زود، پس از خواندن نوشته قبل، احساس کردم (و بعد، باور) که مبنایش جز خودخواهی نمی توانسته باشد.

تماشای ترکیب در هم تنیده و خون آلود بافت عضلات و رگ و پی پنهان شده زیر نقاب زیبا طراحی شده پوست، خوشایند نیست، اما با ندیدنش، آنچه پوست زیر خود پنهان کرده ناپدید یا زیبا نمی شود.

برای آنچه هست مشروعیتی بالاتر از خود ِ آن نمی توان یافت.

Archive - Lights from Live at the Zenith

می خواند:

"It hurts to face it,

It hurts to touch,

...

It hurts to remember,

It hurts to hold on,

...

The hurt of wanting,

The hurt of goin on,

..."

تماشا و احساسش دردناک است،
اما کنجکاوی برای درک آن، شاید لازم
- نه به قصد ارضاء حس خودآزاری پنهانی که در میان دیگر احساس هایمان داریم،
- نه به قصد القاء درد، تا واکنشی متضمن بقا را برانگیزد؛
برای اینکه بدانیم چگونه ایم، کیستیم
برای اینکه بدانیم چگونه بر خود حادث شدیم

شاید بیاموزیم
...

آن کنجکاوی که نمی بایست بود

2010-12-25T17:30:00.001Z

عادتی دارد برای تولید غده های چربی، یا حداقل فکر می کنم چربی هستند.

یکی از آنها، تابستان سالها قبل، وقتی روزهای جوانم به دویدن و پریدن می گذشت، متورم شد و زودتر از آنکه پزشک کاری بتواند بکند، دهان بازکرد و محتویاتش -سفید و نیمه جامد، به بیرون ریخت.

هر آنچه ضد عفونی کننده داشتم را برای چندین روز بکار بستم و با الهام از ذهنیتی سرخپوستی (با منبع نامشخص)، گوشت آشکار از زیر پوست دهان باز کرده را به آفتاب داغ تهران سپردم، به آن امید که خشکش کند و لایه جامدی که روی زخم ها را فرا می گیرد، تشکیل شود.

زخم بالاخره بسته شد، هرچند نه با تشکیل آن لایه جامد، و از آن، در کنار کشاله رانم، سوراخی ریز برجای مانده که از طریق آن هر شیء تیز کنجکاوی، بدون آنکه دردی ایجاد شود، می تواند یکی دوسانتی متری زیر پوست برود.

آنچه باعث شد این کنجکاوی بالقوه مهوع، ایجاد و ارضاء شود، فرایند بسته شدن زخم بود، که مشاهده آن، از روز اول تا آخر، برایم مشاهده گوشت زیر پوست را عادی کرد و در نهایت به آن کنجکاوی هم مشروعیت بخشید.

Archive - Lights from Live at the Zenith

می خواند:

"It hurts to face it,

It hurts to touch,

...

It hurts to remember,

It hurts to hold on,

...

The hurt of wanting,

The hurt of goin on,

..."

آن کنجکاوی محدود به زخم من نیست،

در وجود همه هست،

شاید مهوع نمی بینیمش،

آنچه را که نباید، تماشا می کنیم

آنقدر که عادی می شود و پس از آن

سوزن است که - به راحتی و بی درد - راه گوشت را از میان پوست،

اندکی بالاتر از استخوان،

پیدا می کند.

نباید تماشا می کردیم،
نباید تماشا می کردم.

دومین تلاش

2010-12-20T11:56:00.002Z

نه ساعت کار برای کمتر از یک دقیقه!

این کلیپ با استفاده از تصاویر نیمه دوم مسابقه نیوانگلند پیتریوتز (تیم مورد علاقه من) با بالتیمور ریونز تهیه شده. در مجموع از حدود دو ساعت فیلم، بیش از ۱۳۰ شات دو-سه ثانیه ای استخراج (!) کردم که از این میان، پنجاه و چند تایش به کمتر از یک ثانیه کوتاه شد تا این کلیپ ساخته شود.

درباره موسیقی هم قبلا نوشته بودم.

تنها جای افسوس اینکه سایت یوتیوب، برای حفظ حقوق معنوی تولید کننده و ناشر موسیقی، امکان تماشای کلیپ در خارج از اروپا و آمریکا را نمی دهد.

Foo Fighters - All My Life from One By One

پر زحمت بود، اما یاد گرفتم که چطور می توان به لطف تدوین از تصاویر بی معنی ترین حرکات افراد سوء استفاده کرد و لحظاتی هیجان انگیز ایجاد کرد!

و البته احترامی که برای تهیه کنندگان برنامه های تلویزیونی ورزشی در آمریکا داشتم (بخصوص آنها که ویدئوهای تبلیغاتی مسابقات و شو های ورزشی را تهیه می کنند) ده چندان شد.

مردی که سیاهی شراب را دلپذیر کرد

2010-12-16T15:47:00.003Z

بزرگی به شهرت نیست؛ به حضوری قابل احساس است؛ اینکه وجود فرد تاثیری غیرقابل انکار در یک فرایند داشته باشد، اینکه به واسطه وجودش چیزی تغییر کند.

بزرگتر کسی است که نه با اسم، بلکه با تاثیر و عملش به یک فرایند معنا می دهد.

آنگونه که حضور و آهنگسازی ِ ببو والدس به داستان "چیکو و ریتا" معنا داد.

بعنوان یک اثر انیمیشن، شاید "چیکو و ریتا" برای بسیاری از منتقدان دوست داشتنی نباشد؛ تکنیک مورد استفاده برای اجرا، لزوما آن چیزی نیست که مخاطب امروز انیمیشن به آن عادت داشته باشد و بجز نحوه ارائه پرسپکتیو در مواقعی که دید بیننده از صحنه بطور پیوسته تغییر می کند (تیلت یا پن) از نظر پیچیدگی حتی به اثری همچون شاهزاده و غورباقه هم نمی رسد.

اینکه داستان خیالی است یا واقعی هم پرسشی است که نه تنها مشخص نمی شود، بلکه به تصویر کشیدن بزرگانی همچون دیزی گیلسپی و چارلی پارکر تنها بر ابهامی بی دلیل می افزاید. تا انتها مشخص نیست که آیا ریتا، همان ریتا مونتانر است که ببو والدس در کاباره تروپیکانا با او کار کرد؟ و آیا اصلا داستان، داستان ببو والدس است؟ که والدس وقتی از صحنه موسیقی کنار رفت، در استکهلم ساکن بود و نه هاوانا، و اصلا برخلاف روایت فیلم، استرلا مورنته نبود که او را دوباره به صحنه بازگرداند.

اینکه چرا فیلم بین واقعیت و خیال غوطه ور است مشخص نیست؛ نه تنها والدس شخصیتی نیست که لزومی به پنهان کاری درباره عمر هنری او باشد، بلکه بعنوان یک اسطوره موسیقی و ستون موسیقی جز لاتین باید بیشتر و بیشتر از او گفته شود.

اما با وجود همه این موارد، فیلم، حداقل برای کسانی که با نام افرادی که در فیلم از آنها یاد می شود، یا کسانی که همچون ببو والدس به واقع در ساخت آن نقش داشته اند، آشنا هستند، فراموش نشدنی، شیرین، و احساس برانگیز است.

در واقع فیلم مدیون والدس است که در سرتاسر آن صدای برخورد انگشتانش با کلاویه های پیانو به گوش می رسد.

طبیعی است برای فیلمی با این شعار که "عشق تصنیفی فراموش ناشدنی است"، اوج، لحظه وصل است، اما برای من، اوج آنجا بود که "چیکو" (شخصیت اصلی فیلم که می توان او را متناظر با ببو والدس قلمداد کرد)، در روزهایی که عمرش به واکس زدن کفش در کنار خیابان می گذرد، دوباره راه به یک استودیوی موسیقی پیدا می کند و استرلا مورنته - که شیفته اوست - کنارش می نشیند و چیکو انگشتان بلند و کشیده اش را بر روی کلید ها می لغزاند و بانوی جوان فلامنکو، با صدای برنده اش بر روی زمینه نرمی که بر روی بوم صدا کشیده شده، نقش می کشد.

اوج، نقشی بود که به واسطه تمایز و تشابه همزمان زمینه های حسی دو هنرمند - یکی برگرفته از خاطرات خوش مشربی های شبهای آخر دهه 40 میلادی در هاوانا، و دیگری متعلق به ذات آتشین نوازندگان اندلس - تصویر شد.

حتی شاید بتوان گفت که سازندگان این روایت تصویری - آگاه از جایگاه مشروع و تثبیت شده ترکیب فلامنکو و جز ِ لاتین - برای ایجاد این اوج سوء استفاده کردند.

Bebo & Cigala - Veinte Años from Lagrimas Negras

اوجی است که از اولین نمونه های بارز و فراموش نشدنی آن، می توان به کار مشترک این نوازنده نازنین پیانو، و دیگو ال‌سیگالا، از طلایه داران پر انرژی جنبش فلامنکوی نوین، در اوایل هزاره جدید اشاره کرد.

نقطه مشترک این قطعه (که نسخه تصویری آن با نسخه صوتی متفاوت است) با قطعه اوج داستان ِ"چیکو و ریتا"، ببو والدس است؛ هنرمندی که اکنون، وجودش با 92 سال سن، برای من یادآور نور لرزان شمع هایی است که - چند سالی قبل تر- شبی تابستانی را، در پی هجوم سیاهی ِ شراب شیرازی که از بلاد شیلی آمده بود، در حضور این اصوات آسمانی دلپذیر کردند.

بی دلیل نیست که سازنده "چیکو و ریتا"، حاصل را - پیش از نمایش تیتراژ پایانی- به ببو والدس تقدیم می کند.

اولین تلاش

2010-12-07T00:21:00.002Z

این پست حاصل اولین تلاش من برای درک تصویر است.

با دوربین جیبی ساده ام (Cannon IXUS 85 IS) گرفته شده و الهام بخش آن، قطعه ای است که می توانید نسخه کامل آن را پایین ویدئو بشنوید.

Archive - Collapse/Collide from Controlling Crowds I-III

سردرگم است، اما دوستش دارم. اولی است، حداقل امیدوارم که اولی باشد.

یافتن ترس خفیه در خشم

2010-12-05T17:39:00.001Z

ترس لایه زیرین خشم است،

گرچه شیوه ابراز خشم چنان تاثیرگذار است که ردیابی ترس در ورای آن تقریبا ناممکن می شود.

اما از دید هنرمند، تفاوتی بنیادی بیان ترس را دشوارتر از بیان خشم می سازد: اینکه ترس احساس است و خشم حاصل استنتاج و تصمیم گیری، هرچند ناخودآگاه.

ترس زمینه است و خشم، حاصل.

به تصویر کشیدن یا تفسیر کردن حاصل خشم در هیچ رسانه ای مشکل نیست، اما موفقیت در مجسم کردن آنچه به خشم می انجامد آنچنان نادر است که مطمئنا تحسین را در پی خواهد داشت.

از یافته های سام فرزانه است که لطافتش را دید؛ گرچه جنونش تا چندی بعد، حداقل برای من، پنهان مانده بود.

این بانوی کره ای صدایی دارد به لطافت پوست هلو، البته تیزی صدایش در هنگام بر زبان آوردن کلماتی که با حروف صدادار آغاز می شوند، یا صدای مرطوب جدا شدن لبهایش در هنگام بیان کلماتی که با حروفی همچون "ب" یا "پ" آغاز می شوند، نحوه بیانی بسیار شیرین و شنیدنی به او داده.

بسیاری از قطعاتش آلبوم مشهور "آنسوی آسمان میسوری" اثر مشترک چارلی هیدن و پت متنی را به ذهن می آورد.

توجه من را این قطعه جلب کرد و برداشت شفافی که این هنرمند از پیام اصلی تصنیف کلاسیک Enter Sandman گروه متالیکا داشت؛ برداشتی که اگر نگوییم "نشان داد این گروه باسابقه در بیان مضمون واقعی قطعه ناموفق بوده"، باید اذعان کرد که نشان داد پیام اصلی تا چه اندازه تاثیر گذارتر می تواند باشد.

برداشت تازه، مهمترین و کلیدی ترین آکوردها و ملودی ها را نگه داشته. به دور از فضای مصنوعی افکت های اعمال شده بر روی گیتار الکتریک، تاکید به شعر منتقل می شود و کلماتی که در ذات خود وحشت از موجودی ناشناخته و آنچه او قادر به انجامش است، را توصیف می کنند.

بر خلاف قطعه اصلی، اوج جایی نیست که گوینده دعای قبل از خواب را می خواند، بلکه پیش از آن، در ثانیه های آغازین دقیقه سوم است که اگر تا اینجا شعر و بالا و پایین رفتن حجم صدای گیتار و خواننده هم مخاطب را تحت تاثیر قرار نداده بود، تغییر ناگهانی در کیفیت صدای خواننده فضایی آکنده از نگرانی و وحشت ایجاد می کند.

بانویی که لطافت صدایش بچه گنجشک ها را هم به خواب می برد، در یک لحظه صدا را تا مرز آسیب زدن به تارهای حنجره باز می کند، با جنونی که مشابه آن در آثار دایماندا گالاس شنیده می شد و امضاء اسطوره مشوشی چون فرانک زاپا را برخورد دارد.

Youn Sun Nah - Enter Sandman from Same Girl

نشان می دهد که چگونه آن بزرگان موسیقی متال، پیام وحشت تصنیف را در میان لحن پر انرژی و خشم آلودشان گم کردند.

نشان می دهد که ترس چگونه می تواند در لفافه خشم گم شود

و اینکه ترس تا چه حد خشم است.

تعظیم به امیروفسکی

2010-12-03T23:52:00.002Z

این وبلاگ را "امیروفسکی" آزاد کرد!

ملودی‌های مستمر زندگی

2010-11-30T19:51:00.003Z

هیجانِ تجربیات لحظه های تازه، محکوم به مرگ است؛ ساختن، پایه در "استمرار"ی دارد که غالبا چشم می خواهد آن را "تکرار" ببیند.

راهی که از مرغزاری جوان و پرشور، و با لذت آغاز شده، به جنگلی می انجامد که عبور از آن به شکیبایی نیاز دارد.

زیر انبوه شاخ و برگهایی که چشم انداز را به چند ده گامی به جلو محدود می کنند، هیچکس نمی داند که چند صد گام جلوتر چه چیزی در انتظار است و جز آنها که هنوز اولین مرغزار را پشت سر می بینند، باقی به تجربه دریافته اند که هیجان تجربه تازه، شیطنت چرخ دواری است که با فریبش بقاء خود را تضمین می کند.

چاره ای جز استمرار نیست؛ ما از مجموع درخت ها کمتریم.

این گروه فنلاندی قرن بیست و یکمی همیشه بر این مبنا ساخته و سراییده.

با یک ملودی و محیط تازه در هر قطعه آغاز می کند که عموما بر ریتم هایی لنگ سوار است و بعد، ادامه می دهد و ادامه می دهد و ادامه می دهد.

حاصل، یک زندگی است که همه گوشه های ذهن شنونده را فرا می گیرد و تکرار، تم اصلی این زندگی را در ذهن مخاطب حک می کند؛ اخلاقی است که مایک اولدفیلد هم در آثارش (به ویژه در مجموعه Tubular Bells) از خود بروز می داد و در واکنش مخاطبان، مشروعیتِ آثار نیازی به اثبات نداشت.

اینجا هم - مانند آثار مایک اولدفیلد، مشروعیت، وامدار سلامت و تواناییِ ملودیِ نه چندان پیچیده اصلی است (که از ثانیه 50 با ویولن نواخته می شود)، هر چند برخلاف قطعات اولدفیلد، این گروه عمدتا قطعاتش را با اصواتِ همراه (آنها که مجموعا ریتم را تشکیل می دهند و در اینجا هم قطعه با آنها آغاز می شود) شروع می کند و ملودی غالبا بر این اصوات سوار می شود.

آثارشان در لحظاتی هم یادآور حاصل کار گروه Zombi است، گرچه تعداد بیشتر اعضاء گروه، فضایی غنی تر را ایجاد کرده.

Magyar Posse - Intercontinental Hustle from Random Avenger

خاطره لحظات پایانی فیلمهای پلیسی اروپایی دهه 70 میلادی را زنده می کنند که قهرمانِ متواضع فیلم هرچند شاهد کشته شدن همکار نزدیکش بوده، اما در نهایت به هدفش رسیده؛ مخاطب هم می داند که چاره ای جز این نبوده: هر ماجرا باید به پایان برسد و جز استمرار، چاره ساز نیست.

در ستایش هنرمندانی که از مرزهای خاکی عبور کردند

2010-11-23T20:06:00.002Z

شنیده بودمشان، اما انتظارشان را نداشتم. انتظار نداشتم اینچنین خودشان و شور وجودشان را به وجود من ِ مخاطب تحمیل کنند.

سالن باربیکن شهر لندن، مکانی محترم تر از آن است که در آن موسیقی برای رقص اجرا شود، اما سازماندهندگان برنامه های فرهنگی در این سالن از توانایی ِ هر هنرمندی در به وجد آوردن حضار و تماشاگران استقبال می کنند و حتی شاید بتوان گفت در هر دعوت به اجرا در این سالن، چالشی برای رسیدن به این هدف نهفته است. برخی موفقند و البته، ذات آثار برخی دیگر هم اصلا چنین شوری را اقتضا نمی کند.

Afro Celt Sound System برای آتش به پا کردن آمده بود! این گروه بین المللی در عمل نشان داد که چگونه و با اتکا به چه چیز، در وجود خود نه تنها عناصری از فرهنگ های ایرلندی و غرب آفریقا و جنوب آسیا را دربر دارد، بلکه با ترکیب این عناصر به موجودیتی دست پیدا می کند - آنچنان در هم تنیده و محکم - که در ذهن هیچکس، درباره بقاء آن ذره ای نگرانی راه پیدا نمی کند.

حاصل کارشان تجربه نیست، واقعیت است؛ پایدار و ماندگار.

همین یک قطعه - که سالن را سرشار از انرژی کرد - نشان می دهد که از کجا آغاز می کنند و به کجا می برند.

یارلا او لیونرد در بستر اصوات مصنوعیِ گرمی، نجواهای باستانی ایرلندی را سر می دهد و دقیقه ای بعد جیمز مک‌نالی کلاویه های کیبرد را رها می کند و ساز ویسل را در دست می گیرد. از میانه دقیقه چهارم ِ قطعه، گیاهانی پر جنب و جوش از جنس مدرنیته ای سنتز شده، پیکر ِ صدا را در بر می گیرند، به سرعت در اطرافش می رویند و ریتم شکل می گیرد.

در میانه دقیقه پنجم صدای شکننده نی ایرلندی با ویسل همراه می شود و مانند لبه تیز کاغذ، از میان کالبد ژله ای ِ آرامش ِ دل عبور می کند و یک دقیقه بعد هم جانی کالسی با ضربات دهل هندی همراه با درام سمپل شده همه را به رقص آورده. در آن میان، ریز هر چه صداست، گیتار نیست، صدای سازی است آفریقایی به نام کورا که با انگشتان ماهر و جسم توانای ان‌فالی کویاته، نوازنده اهل گینه نواخته می شود.

بعید بود تحرک آنها که جلوتر از تو و نزدیک تر به صحنه نشسته بودند از چشم دور می ماند اما اگر هم مانده بود، تابش الگوهای نورانی به سر تا سر سالن و عبور نورها از مرز لبه صحنه و ورود آن به مامن تماشاگران، ناگهان بر ملا می کرد که هزاران نفر، بی خود، ناآگاه از حضور دیگران، مجذوب انرژی بی پایان و نامحدود موسیقی این گروه شده اند.

سماعی جمعی در جریان بود؛ با لبخند و شور.

Afro Celt Sound System - Mojave from Anatomic

در آغاز ِ جنب و جوش قطعه، صدای امیدواری شنیده می شود، صدای ساختن، صدای دلگرمی، صدای آفتاب روزهای پایانی فروردین، صدای سرشار شدن از اطمینان به حاصل موفقیت آمیز کاری که هنوز انجامش به پایان نرسیده ... و در میانه تلاش، چندین فرهنگ را بر بستری موزون - متعلق به هیچ جا و همه جا - در هم می آمیزد و رقص است و رقص است و رقص ...

نوازندگانی که ذهن از زنجیر مرزهای آبی و خاکی باز کرده اند، با سازهایی باستانی و نوین، چنان کاشی فرهنگ خود را در کنار کاشی فرهنگ دیگری چیده اند که مسجدشان، به ستایشگاه ذات غیر خاکی انسان بدل شده.

اصواتی که قوانین فیزیک را نقض کردند

2010-10-31T21:38:00.002Z

هیچ فیزیکدانی نمی تواند معادل انرژی ایجاد شده در شنونده یک قطعه موسیقی را برآورد کند.

در عرصه محاسبات مربوط به تبدیل گونه های مختلف انرژی به یکدیگر حتی نمی توان بطور قطع مجموعه خروجی های مختلفی را که بدن انسان از طریق آن انرژی جذب شده از طریق موسیقی را مصرف (تبدیل به کار) یا تبدیل به گونه ای دیگر از انرژی می کند تعیین کرد.

اما هیجان انگیزتر اینکه گرچه هرگز نمی توان برای کارایی (Efficiency) تبدیل موسیقی (بخوانید صدای پردازش شده) به انرژی در وجود انسان فرمولی یافت، اما مطمئنا می توان مواردی را مشاهده کرد که برخلاف کلیه دستگاه های موجود در طبیعت و یا ساخته دست انسان، در آن، کارایی فرایند تبدیل انرژی بالای ۱۰۰٪ باشد؛ یعنی شنیدن قطعه ای که یک تقویت کننده صدا (از کوچک به اندازه آی پاد گرفته، تا بزرگ به اندازه تقویت کننده بلندگوی سالن های کنسرت یا استادیوم ها) برای پخش آن انرژی مشخصی مصرف کرده، بطور بالقوه می تواند به میزان کاری توسط شنونده منجر شود که به مراتب انرژی بیشتری نیاز داشته.

طبیعی است که در این راه، ذهن آهنگساز (بخوانید پردازشگر صوت) نقشی کلیدی ایفا می کند.

این قطعه (و قطعات دیگر این پست) حاصل کار ذهن هایی است که بطور بالقوه بستر بروز این فرایند معجزه آسا را ایجاد می کند.

از لحظه اول با تعهدی مثال زدنی به نظم آغاز می شود و در اوج گرفتن اولیه، نوازندگان، برخلاف آنچه راک اقتضا می کند ملودی اصلی و امضاء قطعه را با دقتی جراح وار می نوازند؛ با صدایی که زمختی و سختی و در عین حال برندگی آن با تحکم توجه کامل شنونده را درخواست می کند.

در سبکی که می نوازند تا مار مجنون وجود را - وحشی و نظم ناپذیر و غیرقابل مهار - ابراز کنند، سولوهای گیتار با دقتی مسخ کننده نواخته می شود و در اوج، (چهار دقیقه و پانزده ثانیه پس از آغاز) هم نوازی گیتار و کیبرد (با صدایی شبیه هارپسیکورد) که در لحظاتی خاطراتی از آثار هنرمندان دوران کلاسیسیسم را زنده می کند، فراتر از تجربه روزمره موسیقی راک است؛ آنقدر فراتر که فرایند تبدیل انرژی با کارایی بالای ۱۰۰٪ شکل می گیرد.

Dream Theater - Never Enough from Octavarium

در بهار و تابستان سال ۲۰۰۹، وقتی مشغول کار بر روی پایان نامه بهترین دوران تحصیلم بودم، در لحظاتی که در کتابخانه ای در مرکز شهر لندن ساعتهای متمادی به اجرا کردن بی نتیجه برنامه هایی می گذشت که رفع اشکالاتشان، به من درباره یک رهیافت/تکنولوژی جدید در طبقه بندی اطلاعات می آموختند، این قطعات همانهایی بودند که بدنم را به ترشح آدرنالین وا می داشتند و دوباره عضلات خسته و خشک شده گردن و کتفم را زنده می کردند.

هرچند صدای خواننده جزء موثر و غیرقابل تفکیک قطعه اول است اما محتوای شعر با موسیقی ساخته شده هم سطح نیست، که همین موضوع در مواردی راه را برای منتقدان این گروه هموار کرده، اما در دیگر قطعات، شعرها با اصوات متناسب ترند.

Foo Fighters - All My Life from One By One

Foo Fighters - The Pretender from Echoes, Silence, Patience & Grace

Kasabian - Club Foot from Kasabian

هر یک بگونه ای به تلاش بیشتر وا می دارد و این "بیشتر" همان عامل کلیدی است که می تواند تناسب ارزش و اندازه میزان کار تولید شده را از انرژی دریافتی برای انجام آن کار فراتر ببرد.

اینها حاصل کار آن دسته از پردازشگران صوت هستند که می توانند قوانین فیزیکی را نقض کنند.

بدون شرح

2010-10-27T22:37:00.003+01:00

نمی دانم چرا این تکه موسیقی را اینجا می گذارم.

از نظر موسیقی هیچ ارزشی ندارد و مطمئنا ساختش بیش از یکی دوساعت طول نکشیده.

باید صبر کنید، به اندازه یک دقیقه

Subtonal vs. Fresh Moods - Semitones In Darkness from Semitones In Darkness

شاید به این جهت که همه "غیر مغضوب علیهم" می خوانند و همه دیگری را "مغضوب علیهم" می دانند و در تبعیت از دستور "مالک یوم الدین"، از بالا نگه داشتن شمشیری که برای قتل "دیگری" بالاگرفته شده احساس تقوا می کنند و "الحمدلله" می گویند و دلگرم می شوند و چشم هاشان با هر فرود آمدن شمشیر و نقش بستن شره خون بر دیوار برق می زند و ... عروج می کنند

...

آزادی دونده ای از جنس باد

2010-10-16T17:10:00.005+01:00

آزادی جز در دویدن مجسم نمی شود؛ آنجا که پاها با شوق به جلو پرتاب می شوند و کشیده - از امتداد عضلات ران، زیر قفسه سینه تا نوک انگشتان پا - بالاتنه را به جلو و کمی هم بالا پرتاب می کنند.

بدن آنچنان زنده است که مجموع حرکت و استمرارش جز گام هایی به بلندی و سرعت جاه طلبی انسان برای فرار از ریسمان هایی که چسبیده به خاک نگه می دارندش را ایجاب نمی کند.

آن آزادی که به صورت جبهه های متراکم باد بطور متناوب به صورت و سینه دونده برخورد می کند و در عبور از اجزاء وجودش همه دغدغه ها را با خود می برد.

فقط ریتم می ماند که با صدایی بم - از برخورد باد فشرده به پرده گوش - شبیه تپش قلب مجسم می شود و آرامشی که دونده در میانه این هیجان منظم، از کنترلی که بر موزون نگه داشتنِ جریان دارد به دست می آورد.

اینگونه ریتم را اولین بار در Run Like Hell پینک فلوید شنیدم و به ندرت در آثار آهنگسازان دیگر هم تکرار شد، اما نه به صورتی که در ذهن بماند.

"سیرک نامه های مرده" این تجربه را دوباره - و البته با موفقیت کامل - زنده کرد.

عامل مشترک در آن قطعه ابدی با عمده آثار این گروه، اعمال افکت تاخیر (Delay) بر روی صدای گیتار است که در آثار این گروه جوان، به قول سایت AllMusic "با اصوات سنتزشده ای که ماهرانه زیر صدای گیتار پخش می شوند همراه است و از ریتم های ساده، الگوهای پیچیده ایجاد می کند."

این سایت مرجع تاکید می کند که "ایجاد این الگوها باعث نمی شوند که گروه در ایجاد ملودی کم کاری کند" و این موضوع را برجسته می بیند که "صدای خواننده نقش یک آلت موسیقی را ایفا می کند و بدون آنکه - خودبزرگ بینانه - از اهمیت موسیقی حاصل کم کند، در آن می آمیزد."

Dead Letter Circus - The Space On The Wall from This is the Warning

دونده ماراتنی را متصور می کند که دیگر صرفا "تنها" نیست؛ آرام است و آزاد و رها،
با گام هایی بلند و کشیده
و جسمی آنقدر سبک، که گویی از جنس باد است.

آن مرد با گیتار آمد

2010-10-13T01:27:00.003+01:00

تغییری که مدتها نیازش را داشتم رخ داد، اما تعییراتی را سبب شد که برایم امکان لذت بردن از فعالیت هایی را که پس از مدتها لذت آن را بازیافته بودم گرفت.

آنقدر ناراحت کننده بود که بجز این به خاطرم نیامد؛ یا شاید این قطعه چنان بیان محکمی داشت که راه را بر هر محرک احساس دیگری بست.

استاد با اثری تازه بازگشته، کمی آرام تر و کمی ساده تر، اما خوشبختانه همان است که بود.

طبیعتا اصالت قطعات با ملودی هاست؛ ملودی هایی که مشابه ندارند و تنها از وجود چنین آدم سرگشته ای بر می آیند.

اما در عین حال نت هایی که مصرع دوم هر بیت را به مصرع اول بیت بعد متصل می کنند، کماکان امضاء نبوغ جو ستریانی را به همراه دارند.

فقدان عناصر ملودیک شگفتی آور که در یکی دو آلبوم اخیرش احساس می شد، دیگر چندان پر رنگ نیست و قطعات - با متانت بیشتر - اصواتی خارج از فرهنگ عبارات متداول این هنرمند را در بر دارند؛ مثل این قطعه که حتی اگر برای ثانیه هایی چند، راه را به سمت موسیقی Jazz و آثار کسانی همچون ال دی میولا کج می کند.

عجیب ترین چیز این است که در آن، تضاد اندوه ملودیک و ریتم پر انرژی و تند قطعه احساس نمی شود و مخاطب آن را مانند سماع می پذیرد.

Joe Satriani - Wormhole Wizards from Black Swans & Wormhole Wizards

از نظر پیچیدگی ملودی ها و تکنیک نواختن گیتار به مراتب از دوران "ماشین زمان" و آلبوم پیش از آن عقب تر است.

اما از پشتوانه بلوغی رنگین برخوردار است که با کمترین تلاش جو ستریانی را در جمع بهترین ملودی سرایان گیتار قرار می دهد.

برای من و لحظاتی سرشار از اندوهِ ناگزیری، بیش از کافی بود .

آسایش نسیم ظهر اوایل تابستان

2010-09-30T13:39:00.002+01:00

همیشه نیازی به فلسفه بافی نیست؛ بعضی چیزها ساده تر از آنند.

می توان آرام گوشه ای نشست و لحظه ای بی نگرانی از مشروعیت هر آنچه رخ می دهد، اجازه داد که ثانیه ها و دقایق عبور کنند و در صورت امکان، لذت برد.

بخت آن است که کسی باشد تا به چنین تجربه ای تشویق کند.

لیزی جوانکی بیست و چند ساله است که اولین بار در برنامه "صبحانه" تلویزیون بی بی سی دیدمش. زاده ایالت ایلینوی اما با سادگی نوازنده ای بی ادعا که در اوکلاهوما یا لویزیانا زندگی می کند؛ آنقدر ساده که وقتی مجری برنامه از او خواست قطعه ای از آثارش را اجرا کند، سریع گیتار به دست گرفت و در همان لحظه وارد نقش نوازندگی و خوانندگی شد، بی غل و غش اما سرشار از احساس.

خواننده/ترانه سرایی است که در کنار سادگی و لطافت اصوات و اشعار، هنرش در گویش سریع کلمات متوالی در شعر نمود پیدا می کند.

Lissie - Record Collector from Catching a Tiger

Lissie - When I'm Alone from Catching a Tiger

صدای منعطف و بازش را آنقدر ساده و بی زحمت به هر سو که می خواهد می برد که پرواز سبکبال ترین پرنده ها را تداعی می کند.

به نسیم ظهر روزهای آفتابی اوایل تابستان می ماند که وقتی با صورتی چسبیده به چمن های جوان تجربه اش می کنی، پر از آسایش است.

مرگ با زندگی هم-هارمونی است

2010-09-29T13:55:00.014+01:00

پانزده سال قبل، در پی درگذشت مادر دوستی زرتشتی، حضور در مراسم درگذشت آن مرحوم در انجمن زرتشتیان تهران در نزدیکی خیابان جمهوری تهران را تجربه کردم.

خانواده متوفی و دیگران لباس سفید بر تن داشتند و فضا - با نجواها و بارها یاد کردن از مزد یسنا و صدای خواندن گاتا به فارسی اوستایی - بیش از هر چیز متاثر از احترام بود تا شیون؛ آنقدر که شیوه ابراز تاثر مسلمانان در برابر پیروان این دین که قدمتی بیش از اسلام دارد، بدوی به نظر می رسید.

پیام مراسم، بزرگداشت زندگی بود؛ چه برای فرد درگذشته و چه برای دیگران. شاید نه با شادی، اما لااقل اندوه موجود آشکارا سیاه رنگ نبود.

برای من که همدردی با مرگ-دیده را مترادف با رنج و درد و شیون و هزار حس و عمل ناخوشایند می دانستم، مفهوم مرگ را تغییر داد.

اما زرتشتی ها در تعبیر ویژه شان از مرگ تنها نیستند.

از کشفیات armenotti@ بود؛ جالب آنکه مانند او، کار این گروه هم از تعصب کورکورانه به ریشه ها بری است.

طبیعی است که دودوک - که برایشان خاطرات جلال دوران حکمفرمایی تیگران کبیر را زنده می کند و رمزهای شبانه زندگی با هویت ارمنی در پایتختی در شرق دریاچه وان را آشکار می سازد - ساز محوری است.

باقی بر درک نهادینه شده هنرمند ارمنی از هم نوازی سازهای بادی استوار است؛ آنگونه که هنرمند - متعهد - روح و احساس خود را با بالا و پایین های نفسش، در ساز می دمد.

اما ابایی ندارند که حتی از اسطوره ای چون دودوک، که برای شنونده بین المللی نامش با آثار همیشه محزون هنرمندانی چون ژیوان گاسپاریان مترادف است، حزن بزدایند و چهره ای جدید از آن معرفی کنند.

گاه نیز گیتار را در کنار صدای سرشار از شور جوانی سازی چون "شوی" بکار می گیرند؛ سازی که صدای زیر پیکولو را با خش صدای نی در هم آمیخته و در نواختن نت های زیر بدون کاهش حجم صدا جادو می کند.

آثارشان لطیف، مهربان، گاه بازیگوش و در عین حال موقر و با هویت هستند.

Arax - Sasouni from Crossing

در روزی که اندوه دوستان غالب بود، آغاز این قطعه فریبم داد و به ادامه دادن شنیدن قطعه ترغیبم کرد.

همان تجربه درک جمعی زرتشتی از مرگ را یادآوری کرد؛ در دو دقیقه آغازین فضایی آمیخته به وقار حزن را توصیف کرد و چشم اندازی ایجاد کرد برای رسیدن به پناهگاهی که در آن بتوان با احساس خود تنها بود.

سپس برای اندکی بیش از یک دقیقه گام هایی در تشییع برمی دارد؛ اما باقی جشنی است پر احساس در بزرگداشت زندگی، آنچه که بود.

پیام می دهد که مرگ را نمی توان مترادف با تغییری غیر منتظره در هارمونی زندگی دانست.

آرامش ژرمانیومی

2010-09-28T13:50:00.005+01:00

رمز اینکه چرا ادامه زندگی را بر توقف آن ترجیح می دهیم را شاید بتوان در ظرفیت زندگی برای فراهم کردن شرایط غیرقابل پیش بینی یافت.

اینکه در میان کجی کوبیسم زیبایی پدیدار شود و از میان زمختی و زبری ابزاری مصنوعی ، لطافت به بیرون بتراود.

عاملان حرکتی که در اواخر دهه 60 میلادی - شاید در اعتراض به بافت مصنوعی جامعه باخته در جنگ آلمان، باعث شد آهنگسازانی جوان بجای ادوات متعارف موسیقی، سازهای مصنوعی الکترونیک را برای تولید صوت بکار بگیرند، احتمالا در اولین نمونه های این موسیقی نه می خواستند و نه می توانستند قالبی برای تبیین احساسات پیدا کنند.

غافل از اینکه انسان تنها نقشی اندک در تعیین اراده صدا دارد.

برایان انو را همیشه بعنوان یکی از ضعیف ترین ها در موسیقی الکترونیک می شناختم، شاید به این دلیل که برای من موسیقی الکترونیک می بایست عاری از احساس می بود و حاوی تعبیر و تفسیر بی طرفانه ریاضیات در عرصه اصوات، و البته ریتمیک.

شاید به همین دلیل هیچگاه آثار سبک Ambient را که عملا برایان انو به شاخه ای از آن تعلق دارد را نمی پسندیدم؛ غالبا غیر ریتمیک هستند و مانند بازی کریکت، برای لذت بردن از آن یا باید بیکار باشی یا تحت تاثیر مواد مخدر! ضمن اینکه در این سبک، حاصل کار آنهایی که به غیر احساساتی بودن اصوات متعهد می مانند، بیش از حد سرد می شود.

اما این آلبوم، ریتمیک است - هرچند کند، اما لحن آن با وجود همه احساس های درونش، لحنی شیرین است و انگار پس از تقریبا یک ربع قرن آمده تا به فضایی که تنجرین دریم در عقاب سفید به عنوان زندگی در یک سفینه فضایی تصویر کرده بود، جنبه های انسانی ساکنان آن سفینه را بیفزاید.

Brian Eno - and Then So Clear from Another Day On Earth

در روزهایی نه چندان روشن، مهربانی را - بسان نور یک چراغ مطالعه - به تجربه تاریکی باز می گرداند، وحشت را از آن می زداید و غم را شخصی و موجه می سازد.

در میان اصواتی که جریان شگفت انگیز و اندک الکترون در دل نیمه هادی ها ایجاد می کند، لطیف ترین هستند،

با آرامشی ژرمانیومی.

کاشفان رمز حرکت شعاع های احساس

2010-09-17T03:10:00.001+01:00

منبع احساسات در جهان به خورشید شبیه است: کروی، با لایه ای متخلخل که سطح کره را با فاصله فرا گرفته و با سرعتی نسبی به سطح کره می گردد و از منافذ این لایه، احساسات، مانند شعاع های نور به بیرون می تراود.

اشکال اینجاست که حرکت لایه فوقانی از الگویی قابل پیش بینی پیروی نمی کند و حکمت جهت حرکت آن را تنها عده ای معدود می دانند؛ یا درواقع نمی دانند: در وجودشان غریزه ای وجود دارد که ناخودآگاه حرکت لایه فوقانی منبع احساسات را معنا می کند.

این خواص، سایه روشن های احساسات را به سمت چشمه های احساس در می نوردند و به محض قرار گرفتن در کانون تابش شعاعی قوی، تبدیل به آینه ای چند وجهی می شوند و باز می تابانند.

در غیاب آنها برخورد شعاع ها با پوست تصادفی است و با آنها، آگاهانه.

مهمترین نکته درباره آثار کارنیوول بهره مندی آنها از غریزه درک حرکت لایه فوقانی منبع احساسات است. تحلیل فنی بیان آنها حاصل چندانی ندارد که بیش از فرم، محتوا باعث تاثیرگذاری آنها می شود.

همانند بسیاری از آهنگسازان سبک های مختلف موسیقی که بطور مشابه از این غریزه برخوردارند، موسیقی این گروه قابل روایت است؛ یعنی اجزاء مختلف قطعه، به پیامی واحد و آنچنان مشخص و موجه منجر می شوند که پس از شنیدن، در ذهن می ماند و می توان در لحظه ای مناسب آن را به مقتضای شرایط از ذهن بیرون کشید و دوباره بر لب سرود.

می توان آن را برای دیگران با ادوات "بدنی" موسیقی روایت کرد و خواند.

(Karnivool - Themata from Themata)

نمی توان گفت که آیا صرفا ترکیبی از سن پایین و انرژی اجتناب ناپذیر آنها غریزه کشف احساس را ایجاب کرده یا نه؛ گرچه اهمیت چندانی هم ندارد.

در این لحظه رمز حرکت شعاع های احساس را می دانند و می تابند و همین کافی است.

ما چگونه ما ماندیم؟

2010-08-10T18:42:00.001+01:00

آنجا که تحول اقتصا می کند، بروز ندادنش نشانه یکی از این دوست: یا واقعیت موجود بنیانی قدرتمند برای تحمل وزن حاصل تحول ندارد، یا آنکه این موجودیت را تجربه می کند از نیروی کافی برای ایجاد تحول برخوردار نیست.

سقسطه در مورد اینکه حاصل مشروع است یا نه، ارزشی دارد معادل ارزش ذات عمل سفسطه؛ تا آنجا که تحول به شیوه ای کمونیستی، مصنوعی القاء نشده باشد، تردیدی در مشروعیت آن وجود ندارد که مطمئنا به خاطر نیازی - هر چند درونی و شخصی و غیرقابل به اشتراک گذاشتن - ایجاد شده است.

ElBicho حاصل تحولی مشروع است، بنا شده بر بنیانی غیرقابل انکار و بنا به خواسته هایی مشروع.

به همان سادگی که درام را با کاخون همراه می کنند، صدای تحت لفافه افکت گیتار برقی را با زخمه های تیز گیتار کلاسیک می آمیزند و اصوات را بر زمینه گیتار بیس سوار می کنند.

طبیعی است که صدای انریکه مورنته از گلوی خواننده خارج نمی شود اما شاید موسیقی انریکه مورنته هم موسیقی جامعه امروز اسپانیا نباشد، هر چند واضح است که به شیوه ای غرور انگیز در شکل گیری فرهنگ این جامعه نقش داشته است.

فلامنکو را - با شجاعتی که تنها غبطه برمی انگیزد- با هر چه که می خواهند ترکیب می کنند و حاصل، باز فلامنکوست.

ElBicho - Pa' cai from ElBicho II

با مقایسه این نمونه از محصول فرهنگ کشوری که نمی توان به استناد آثار متنوع و غنی فرهنگ گذشته و حال آن شهروندان و هنرمندانش را به لاابالی گری فرهنگی متهم کرد، با آنچه فرهنگ ما اقتضا کرد - که از چند شبیه سازی رقت آور Dire Straits و یکی دو آلبومی که سازندگانش خارج از ایران خشک شدند فراتر نرفت، پرسیدن این سوال که "ما چگونه ما شدیم" به شیوه غمباری مضحک به گوش می آید.

سوال این است که "ما چگونه ما ماندیم؟"

در ستایش "کولی وار" آفریدن

2010-08-03T23:10:00.004+01:00

معنای آزادی را آنکه می آفریند درک می کند؛ آنکه در وجود خود چشمه ای دارد که از درونش افکاری لازم به پیدایش می تراوند، یا ذهنش از اصطکاک افکار موجود، آبستن فکری تازه می شود.

آنکه زبانی دارد برای گفتن،
آنکه دستی دارد برای ساختن یا نوشتن یا نواختن،
نیازمند فضاست برای ابراز، ابزار است برای ساخت فضا.

گاه به دنبال تکامل قالب های موجود است و گاه خلق قالبی تازه، گرچه همواره مواجه با عرف غالب یا عرف قالب، که خالق را زنهار می دهد از فراتر رفتن.

زنهار که آزادی "کولی وار" شایسته هنرمند نیست.

گروه بلژیکی Quantum Fantay کولی وار خلق می کند و جز عنوان "هنرمند" شایسته اعضاء آن نیست.

به عنوان یک پیرو ذهنی Ozric Tentacles بی شباهت به آنها نیستند؛ گرچه بسیار ملودیک تر، با تاکید بیشتر بر اصوات سنتز شده و ایجاد فضایی غیرقابل نادیده گرفتن برای ملودی های فلوت، که در برخی لحظات اصالت آثار Jethro Tull را یاد آور می شود.

اما این وارستگی آنها از قیدهای معمول موسیقی غیرکلاسیک است که شنیدن آگاهانه آثار آنها را به امری شور انگیز بدل می سازد.

این قطعه نمونه ای از این وارستگی "کولی وار" است: در دقیقه چهارم اصوات مانند پروانه ای سرخوش ناگهان تغییر مسیر می دهند و به جهتی دیگر، و عملا تصنیفی دیگر حرکت می کنند، بی آنکه تناقضی آزار دهنده در ذهن شنونده ایجاد شود.

یک دقیقه و نیم بعد دوباره همین اتفاق می افتد و فضا به کل تغییر می کند.

قبل از دقیقه هفتم دوباره قطعه تغییر جهت می دهد، البته اینبار به سمت هارمونی های دقایق ابتدایی و با تمپوی بسیار بالاتر.

Quantum Fantay - March Of The Buffelario from Ugisiunsi

عاملی که انتقال از هر مرحله به مرحله بعد را ساده می کند، ذات هارمونی های انتخاب شده است که بر خلاف Ozric Tentacles - که عمدتا از هارمونی هایی رازآلود استفاده می کند - در اینجا اصوات با ذهنیت "مثبت تری" همراه هستند.

شاید وجود چنین ذهنیتی را می شد از سابقه نام گروه هم دریافت. نام این گروه در اصل Quantum Fantasy است اما تنها یک اشتباه در انتشار اولین آلبوم آنها باعث شد حرف s از این نام حذف شود!

"کولی وار" زیستن برای این گروه -که نام خود را تصحیح نکرد، یک تئوری نیست، خط مشی است!

"مکعب" (از قطعات تازه ترین آلبوم انها) خاصیتی دیگر از این گروه را برملا می سازد: فستیوالی بودن.

تعدد اصوات و پوششی که به یکدیگر می دهند عملا انعطاف پذیری (و البته امکان پوشاندن اشتباهات) را برای نوازندگان در هنگام اجراهای زنده فراهم می کند و این امر در کنار ذات غیرمنفعل آکوردهای مورد استفاده، این گروه را به یکی از محبوب ترین ها در فستیوال های اسپیس راک و پروگرسیو راک مستقل در اروپا تبدیل کرده.

در این قطعه هم در حدود دقیقه 2:30 باز می توان دید که چطور راحت و بی دغدغه فضای غالب شرقی را با فضایی دیگر جایگزین می کنند و سپس دوباره به فضای غالب باز می گردند. مانور فلوت پس از دقیقه چهارم هم شنیدنی است.

Quantum Fantay - Cube from Kaleidothrope

قطعه سوم را تنها به دلیل لطافت و تاثیر گذاری ملودی امضاء و آغاز کننده آن انتخاب کردم، گرچه هم در آن همان تغییر جهت های همیشگی شنیده می شود و هم ملودی های گیتار سولو (از 1:30 تا ترجیع بند اول)، فلوت (از 2:50 به بعد) ، و کیبرد (از 3:40 به بعد) جذاب هستند.

Quantum Fantay - Telepathy from Kaleidothrope

شاید بهترین نوازنده ها نباشند و شاید بهترین اصوات را برای بخش های مختلف موسیقی خود بکار نگرفته باشند، اما آثارشان نشان از ذهن هایی باز و به دور از دغدغه های دنیوی موسیقی دارد؛ ذهن هایی که - بگونه ای غبطه برانگیز، مانند یک کولی به آزادی عشق می ورزند.

زهر-دارو برای اهریمن درون

2010-08-03T18:40:00.006+01:00

ساعاتی پس از نیمه شب، کورسوی چراغی نفتی، محوطه ای نه چندان بزرگ را روی سطح پر شیار یک میز چوبی کهنه و خاک گرفته روشن می کند، درون یک انباری تاریک در خانه ای با دیوارهای کاه گلی که صاحبش را جز به مالکیت چند گاو و گوسفند نمی شناسند.

در همهمه شهری زیر شلاق آفتاب که سال هاست غرورش را با آرامشی تخدیری معاوضه کرده، جز من و انگشت شماری دیگر نمی دانند که او در میان انبوه مگس ها و پشت موج متعفن بوی تجمع حیوانات آب ندیده، در صندوقچه ای که مار از آن حفاظت می کند، زهر-دارویی دارد اهریمن کش.

زهر-دارویی که جز اهریمن درون اهریمنان را نمی تواند کشت.

زخمی بر پا دارد از نیش جنبنده ای سیاه که هیچ طبیبی نتوانسته درمانش کند. زخم جزء وجود اوست، همیشه باز، و تنها به خون تمساح آرام می گیرد. اهریمنی که منم، تمساح را جز گوسپند نمی دانم، ولی جز درد و وحشت اهریمن درونم، ترس و درد و وحشت نمی شناسم.

خون تمساح می دهم و زهردارو می گیرم و اتاقی تاریک، بدور از دید انسان خاکی که می دانم - دیده ام- از وحشت دیدن وحشت شبانه من به هنگام نوشیدن زهر، قالب تهی خواهد کرد.

زهر-دارو جز ریشه گیاهی که تلخیش به کام هیچ تیز-خواری خوش نمی آید، نیست؛ عطاران حاذقی که امید به یافتن دارویی از آن داشتند، نه نا امید، که زخم خورده رهایش کردند و گرسنگان صحرا زده ای که به آن به عنوان آخرین ریسمان حیات دست یازیدند، تا مرگ، خون و بلغم گریستند و از وجودشان جز سودا و صفرا نماند.

رنده اش می کنم ریز، پوست نوک انگشتانم از تندی ذراتش بسان ناخن سخت شده. ذرات کوچکش - که با ولع درخود آب نگه داشته اند - را در میان انگشتان می گیرم و می فشارم؛ از میان انگشتانم زهر به درون کاسه روی میز می چکد، زرد، با بویی آنچنان تند که شعله چراغ هم از شنیدنش احساس خفگی می کند و اتاق کم نورتر می شود.

دیو درونم، سر زیر گردن من، سینه چسبانده به شکمم، با چشمهایی گود افتاده درون کاسه سری لاغر، به بالا نگاه می کند و با دست های بلند، ناخن های تیز انگشت های کشیده اش را در جای جای گلو، گردن و جمجمه ام فرو کرده، که زهر زرد را با عسل، شیرین ترین ماده زمینی، می آمیزم تا زهر، وجودم را تا عدم نسوزاند. عبث، که می دانم دیو بی من نخواهد مرد.

آگاه از رنج پیش رو و قلب، تپنده مضطرب و هراسان از چشم اندازی جانکاه، کاسه به لب نزدیک می کنم و جرعه ای می نوشم؛ آتش می گیرم، چنان که اگر فشار انگشتان دیو بر گلویم نبود، فریادم شهر را می درید. زهر چون جذام، گوشت بر تن دیو می خورد و دیو از رنج این شکنجه، ناخودآگاه انگشتانش را بیشتر به وجودم فرو می کند.

درد من جز درد دیو نیست، گویا که دیو جز من نیست.

Prodigy - Poison from Music for the Jilted Generation

بیدار که می شوم از دهانم خون جاری است، نه زیاد؛ چند قطره ای یادگار تارهای پاره حنجره ام و تحمل دردی کشنده برای کشتن دردی کشنده تر.

بی حاصل بود.

خاک از لباس می تکانم و مگس از صورت پر می دهم و با درد برمی خیزم. صاحبخانه در گوشه ای از حیاط - زخم باز سپرده به آفتاب صبح - نشسته. می دانم که بر من نیست جز یافتن خون تمساح برای او، که در نگاهش، بی روح می خواند: "زهر از آن من است و دارو از آن من"

آگاهی در خلسه پژواک

2010-07-31T13:21:00.000+01:00

صدا می تواند مکان را معنی کند، اما پژواک تنها پدیده ای است که صدا را از جنس مکان می کند.

بازتاب صدا فضایی عمیق را ایجاد می کند که عمق آن، پس از شنیدن بازتاب، با گوشت و پوست و استخوان قابل درک است.

هرچه بازتاب دیرتر شنیده شود، گودی بیشتری برای میدان شکل گرفته در ذهن متصور می شود، اما ساختار جهان ایجاد شده در جمجه و پشت چشم های شنونده آن زمان تغییر می کند که صدای اصلی تا پس از بازتاب امتداد پیدا کند؛ آن زمان است که جهان ذهنی، مواج می شود.

با موج هایی که حفظ آگاهی و هشیاری در لحظات آکنده از آرامش حرکت متوالی و نه چندان سریع را به کاری بس دشوار بدل می کند.

این قطعه تلاشی موفق برای حفظ آگاهی در خلسه پژواک است.

یکی از آرام ترین قطعات در چارچوبی است که جز تضاد با آرامش درخود ندارد، گرچه در ترجیع بندها- ناگزیر، به اصل باز می گردد و با گام های قاطع و سنگین خود، پشت سر خواننده حرکت می کند.

دقت به اصوات برملا می کند که آرامش، ناشی از پژواک است؛ پژواکی که نه تنها به تکرار میرای نت های آکوردهایی نه چندان آرامش بخش و متعارف منجر می شود، بلکه بخش هایی از برخی کلمات خواننده را نیز با خود می کشد و می برد.

گرچه در عرصه کلام، سازندگان قطعه پا را فراتر می گذارند و برخی الفاظ را به نجوا در کنار صدای خواننده تکرار می کنند، که با تکیه بر اصول بنیادی تولید و پخش موسیقی به شیوه استریو، بر خاصیت چند جهتی محیط ایجاد شده در ذهن شنونده - که گاه می تواند خود را معلق درون یک رویا تصور کند، می افزاید.

در میانه خلسه این رویا، آگاهی آنجا متصور می شود که آلکس اسکولنیک، یکی از چیره دست ترین نوازندگان گیتار در این سبک زمخت موسیقی، یکی از هدفدارترین نمونه های سولوی گیتار در یک قطعه موسیقی متال را می نوازد (از 3:39)؛ نمونه ای که بر خلاف بسیاری نوازندگان این سبک، جنون همراه با خودارضایی روحی نوازنده را تداعی نمی کند و تنها درک صحیح این نوازنده تعلیم دیده در مکتب جز از گستره قابل قبول اصواتی که بر روی یک آکورد خاص نواخته می شوند را به نمایش می گذارد.

Testament - The Ritual from The Ritual

خلسه و آگاهی را یکجا جمع می کند و در نهایت قطعه را مانند قایقی که پس از طی امواج به ساحل ماسه ای دریا رسیده، با ملایمت متوقف می کند و شنونده را در سکوت تنها می گذارد، در حالی که حس تعلیق هنوز از ذهن شنونده رخت بر نبسته.

نامه ای به کلاریس

2010-07-29T13:00:00.008+01:00

شادباشى آغشته به طنز، انگيزه اى ايجاد كرد كه در وبلاگى تازه، نوشتن نامه هايى به كلاريس را آغاز كنم؛ موجود كوچكى كه عمرش به ماه نميرسد و هيچ از جهانى كه بر آن چشم باز كرده نميداند.

اينكه شمار نامه ها به چند خواهد رسيد و كى متوقف خواهد شد، نميدانم. شايد حتى با نامه اول كار به پايان برسد؛ نه اينكه حرف هاى من مهم باشند، اما بعضى حرف ها كه به ذهن و زبان و انگشتان بسيارى ديگر هم ميتوانند برسند، آنقدر بنيادى هستند كه نتيجه گيرى حاصل از فكر كردن به آن ميتواند به يك عمر مشروعيت بدهد.

طبيعى است كه كلاريس احتمالا تا پايان عمرش نخواهد توانست فارسى بخواند، چرا كه در سوئد متولد شده، و ممكن است تا زمانى كه خواندن نظرات شخصى آدمهاى ناآشنا برايش جذاب شده باشد، اين نظرات يا با قاطعيت رد شده باشند، يا تاييد، كه اصلا خواندن اينها را بى حاصل خواهد كرد.

زندگى همين است دیگر، كارى نميتوان كرد!

پی نوشت: شادباش را در زیر تکرار می کنم، چرا که در وبلاگ اصلی، چپ-چین منتشر شده:

اردشیر عزیزم

به شدت و خیلی به طرز خفنی از شنیدن خبر و دیدن عکس این موجود کوچک و نارنین خوشحال شدم. ان شاء الله که چشم بنده کف پای بانو کلاریس! حتما کار خوبی کرده اید که چنین گنجشک لطیفی نصیبتان شده چون شاعر می فرماید تو نیکی می کن و در دجله انداز، که ایزد در بیابانت دهد باز. این همان است که ایزد باز داده. می دانم که شما و خانواده به واسطه خبط سهم داشتن در تالیف قانون اساسی جمهوری اسلامی هر روز بر پشت دست می زنید و افسوس می خورید و آه می کشید، اما به دنیا آمدن همین طفل زیبا نشان از آن دارد که ظاهرا نیت همان کار هم خیر بوده و البته که نیت بر هر چیزی مقدم است.

امیدوارم که طبق سنت ذکری چیزی در گوش بچه نگفته باشید؛ اگر خواستید بگویید به نیابت از بنده دو سه خطی ژیژک (همان Zizek خودمان) برایش بخوانید برای آتیه اش خوب است. فقط زنهار می دهم که مبادا چامسکی بخوانید ها! بچه چپی می شود، از فردا راه می افتد در کوچه و خیابان می خواهد در هر اعتصاب و راهپیمایی کارگری شرکت کند یا اینکه برود سوار کشتی های کمک رسانی به غزه بشود، حالا بیا و درستش کن. کشتی هم که هزار ماشاء الله کم نیست در این دوره و زمانه، سوار کدام کشتی بشود فقط خدا می داند.

بدینوسیله به شما و بانو (که وجودشان تا پیش از این کاغذی که مرقوم فرموده بودید بر ما پوشیده مانده بود) تبریک می گوییم (خودمان یک نفری) و آرزوی صحت و عافیت برای هر سه شما، نوگلان باغ نبوت. باشد که این دختر ژان دارکی چیزی بشود و قومی را از عذاب نجات دهد. نگران این که "کدام قوم؟" هم نباشید؛ الحمدلله چیزی که در این دنیا زیاد است، قوم در عذاب.

من باب تاکید و محض اطمینان عرض می کنم که اصلا این کتب ضاله چامسکی و امثالهم را منتقل کنید به پستو. دم دست بچه هم نباشند بهتر است؛ باعث فساد می شوند. اصلا چرا برویم سراغ فرنگی؟ یک جلد دایی جان ناپلئون و یک جلد هم "چنین کنند بزرگان" نجف خان دریابندری بالای سر بچه باشد، ان شاء الله که آسیبی به ذهنیاتش وارد نمی شود.

زیاده گویی کردم، ببخشید.

روی ماهت را می بوسم از دور، کلاریس و بانو را سلام برسان.

به امید دیدار
محمد تقی خان پسیان
سوم حوت سنه 1299 شمسی

پی نوشت دوم: چندان به تاثیر این ذکرهای درگوشی برای نوزادان اعتقادی ندارم، از آن رو که بر اساس روایات، یکی از آشنایان نام آشنای ابوی اینجانب نیز در اولین روزهای پس از تولد در گوش اینجانب چندکلامی از اصول عقاید مارکس گفته اند؛ خرده نگیرید، آن زمان ها سبیل و عینک کائوچویی و این مهملات باب بود! مهم این است که بنده در نهایت و در حال حاضر بیش از هر چیز مرید مدل اداره امور به شیوه امپریالیستی هستم! خلاصه اینکه این تجربه ثابت می کند نوزاد چند روزه چندان متوجه حرف هایی که به-ظاهر-عاقلان در گوش او می زنند نشده و نخواهد شد!

دلهره، اضطراب، کابوس

2010-07-06T02:21:00.011+01:00

واقعیت گریزی لزوما به هر نوع شیفتگی به سورئالیسم منجر نمی شود.

برای من، من واقعیت گریز شیفته تجربه ساختارهای متفاوت از بنیان روزمرگی، همه نمونه های سینمایی برگرفته از سورئالیسم قابل احترام نیستند، به این دلیل که فیلمساز بیشتر به جذابیت بالقوه فضاها و موقعیت های نامتعارف بسنده کرده و تعهدی به بالفعل کردن این جذابیت ها نداشته.

اما چند هفته ای است که با دیدن تریلر این فیلم دوباره تشنه شده ام.

شاید پس از اکران مشخص شود که این یکی هم آش دهن سوزی نبوده اما تریلر، خود داستان دیگری است.

برخلاف بسیاری از تریلرهای این روزها داستان را برملا نمی کند و بیشتر سوال ها بدون پاسخ می مانند، در کنار سوال اصلی که اصلا موضوع چیست؟

لحظه های انتخاب شده اکثرا حاوی جملات و عبارات کلیدی و تاثیر گذار هستند و واضح است که تریلر، داستان را در محور زمان رو به جلو بیان نمی کند و آشکارا صحنه ها از تقدم و تاخر بر اساس متن فیلم پیروی نمی کنند.

اما بیش از هر چیز، بخصوص در تریلر دوم، موسیقی و صدا لحظات را باردار "نگرانی" می کنند.

موسیقی از اولین لحظه "نا-راحت" است؛ حجم پایین صدای آغازین - ویولون که بصورت استاکاتو نواخته می شود و تا پایان در پس زمینه باقی می ماند - حضور یک معما را اعلام می کند.

صدای چرخ دنده های ساعت به روند وقوع حوادث به شیوه ای غیرقابل کنترل شتاب می دهد، تا جایی که با ضربه مهیب تیمپانی و وارد شدن کنترباس به صحنه، آهنگساز شبهه ای باقی نمی گذارد که هدفش چیست.

به تدریج با بالا رفتن حجم صدای ملودی اولیه (بیس دو نتی و یک رشته چهارنتی) و همراه شدن دسته ویولون و کر پنهان شده زیر آن، تنها مشخص می شود که معما نه تنها پیچیده تر می شود، بلکه همانند یک دام، مخاطب را اسیر می کند و راهی جز تجربه اجباری مسیری آکنده از اضطراب باقی نمی گذارد.

صدای بنیادی، آن صدایی که دلهره را به اوج می رساند، فریاد توبا است؛ بم، پر طنین و عمیق؛ استیصالی را تداعی می کند که آمیخته شدنش با ترس، واکنش عجز آمیز مخاطب را طلب می کند. هر چه توبا تنها تر می شود، استیصال بیشتر.

این قطعه که بر خلاف موسیقی فیلم (ساخته هانس زیمر) توسط زک همزی، هنرمند جوان و گمنام سروده شده، یادآور کابوسی است که با شنیدن قطعه آغازین موسیقی فیلم "آرواره های کوسه" - اثر جان ویلیامز - پا به سرای ذهن می گذارد.

<a href="http://music.zackhemsey.com/track/mind-heist">Mind Heist by Zack Hemsey</a>

مو بر تن راست می کند، از ابتدا تا ضربه آخر.

در جذابیت توطئه

2010-07-03T01:08:00.011+01:00

توطئه، شیرین ترین میوه ممنوع جامعه انسانی را باید نزدیک ترین رفتار به خدایی دانست.

اجرای طرحی است پیچیده که منعقد شدن و تولدش بر نبوغ توطئه گر صحه می گذارد و موفقیت آن به توطئه گر لذت مالکیت بر ذات رفتار دیگران را می بخشد.

در دادگاه اخلاق نامقبول است اما خیال عملی ساختن آن بسان یک آفرودیت در خواب هم دلربایی می کند و شرکت در آن، هیجانی بیش از آفرینش زیبایی و نیکویی دارد.

نیرنگی است که حتی القاء ظن به وجود آن بیش از نیمی از اهداف توطئه گر را برآورده می کند؛ چنانکه بنجامین دیزرایلی، اولین نخست وزیر یهودی زاده انگلستان، در رمانی که در سال 1844 نوشت، اعتقاد به وجود توطئه را - حتی در مواردی که شاید واقعا طرحی جز آنچه که به نظر می رسد وجود ندارد، چنان راسخ و رایج می بیند که در عام ترین شکل از الفاظ ناباوران به تصویر پیش روی چشم نقل می کند که :"جهان را شخصیت هایی اداره می کنند که با تصور ناآگاهان از پشت پرده، بسیار تفاوت دارند."

کلید توطئه، "پرده" است و "تصور ناآگاهی از پشت پرده."

این قطعات- که یکی بازنوازی دیگری ربع قرن پس از ضبط قطعه اول است، انعکاس نگرانی ابدی انسان از وجود طرحی ناشناخته است؛ طرحی که حقیقت آن، پشت "پرده" ای پنهان شده و محکوم به طرح ایمان دارد که از این حقیقت هیچ نمی داند.

طرحی که تنجرین دریم مجسم می کند، مانند هر توطئه دیگر پویا، پر جنبش و پر جزئیات است، اما به استناد این قطعه، بر خلاف حس توطئه گر، محکومان به توطئه، جز وحشت از احتمال فرود آمدن تیغ در لحظه ای نامشخص بر بدنشان را احساس نمی کنند.

لذتی مازوخیستی ایجاد می کند که با ماهیت نگرانی از قربانی شدن در یک توطئه در تماس است؛ "لذت" از این رو که هنرمند با اثر خود - با موفقیت - میان واقعیت و مخاطب فاصله ایجاد می کند، آنگونه که هیچکاک با مخاطب خود می کرد.

Tangerine Dream - exceprt from Horizon from Poland

قطعه اول و اصلی، امضاء گروه را با خود دارد؛ رشته ای از نت ها که تکرارشان بستری برای سایر اصوات ایجاد می کنند و آکوردی که این رشته نت از آن برگرفته شده تم توطئه را بر قطعه تحمیل می کند.

غلبه تم توطئه همانقدر مدیون ذات هارمونیک آکورد است که مدیون تحکم نت ها - که در واقع بیس لاین قطعه را تشکیل می دهند و هر از چند گاه جهت ایجاد فضای "بی اطمینانی" بیشتر، برخی نت ها بطور تصادفی به دو نت با طول نصف و سریعتر تبدیل می شوند (مثلا چنگ به دولا چنگ).

ضربات گاه و بیگاه درام هم رعب شلیک رگبار مسلسل را تداعی می کند.

قطعه دوم که با تمپوی بالاتر نواخته می شود، بیشتر حس توطئه گر را به عنوان محور برگزیده؛ به استناد اینکه ضربات درام ریتمیک هستند و بطور پنهانی حس سرخوشی ایجاد می کنند.

قطعه رو به جلو و به طرف تحقق توطئه گام برمی دارد؛ استوارتر و هدفدارتر.

نت هایی تازه تر و قابل پیش بینی تر به قطعه افزوده شده که البته بیش از هر چیز فضای ذهنی تنجرین دریم در سال 2010 را تداعی می کند که در تازه ترین آلبوم، مورد غلبه احساسات تازه کشف شده نوازندگان قرار گرفته؛ احساساتی که پس از چهل سال فعالیت و ابراز ارادت عملی اعضاء گروه به ریاضی و منطق، تازه به سطح آمده اند و در کل آلبوم، چهره ای متفاوت از تنجرین دریم را به نمایش گذاشته اند.

Tangerine Dream - Hinterland from Dream Mixes V

مجسم کردن فضای اضطراب محکوم به توطئه، یا فضای آگاهی توطئه گر به آنچه دیگران از آن آگاه نیستند در یک عنصر با یکدیگر اشتراک دارند؛ ذات توطئه.

توطئه ای که جذابیتش حکم اذان را دارد برای آنها که رویای خدا شدن را در سر می پرورانند.

در ستايش زندگى

2010-06-25T12:40:00.003+01:00

ماهيت زندگى جز تغيير نيست؛ تغييرى كه در تعريف خود مضربى از هرج و مرج را پنهان دارد.

بيهوده ترين كار، تلاش براى آرام كردن و قابل پيش بينى كردن زندگى است؛ زندگى هرگز شكل هيچ خطى كه بتوان مسير آن را با يك فرمول تعريف كرد، به خود نخواهد گرفت.

شايد پيام زندگى نيز همين است: بر روى اين زمين، زمين دائما در حال چرخش، سكون نابودى است؛ بازى ما بازى حركت است.

آوفگانگ از پوياترين نتايج اعتقاد به چنين تفكرى است؛ گرچه اين نتيجه جز به شفاف سازى اعتقاد باعث آن نمى پردازد.

با لحنى مينيماليستى سرعت زندگى را با زبان ضرباتى ريتميك مينوازد و در ذات اصوات و هارمونى هاى انتخاب شده، گاه از ترديد و نگرانى، و گاه از تصميم و شور ميگويد.

انرژی اصوات قطعه، بیشتر وصفی دارد الهام گرفته از اجتناب ناپذیری تعدد مشکلات و موانع تا وجود چشم انداز شادی، اما باز رقص کنان (از 1:15) از موانع عبور می کند، گرچه با نواختن نت هایی تنها - که در محور زمان نواخته شدنشان تصادفی به نظر می رسد، جلوگیری از حوادث پیش بینی نشده را ناممکن توصیف می کند.

Aufgang - Channel 7 from Aufgang

برداشتی است مدرن و ماهرانه از سیر تحولاتی که داستان زندگی ما را تشکیل می دهد.

برداشتی که با وجود تاکید بر ناممکن بودن آرامشی وامدار سکون، از القاء مفهوم "اجتناب ناپذیری" جلوگیری می کند و به زبانی سازگار با واژگان عصر ما به ستایش زندگی می پردازد.

بغض برهنه یافتن وطن

2010-06-23T02:25:00.006+01:00

در یک صبح سرد بهار، زیر آفتابی مایل و آسمانی غبار گرفته، نزدیک بنای یادبود سر والتر اسکات، وطن را، و وطنم را پیدا کردم.

نوازنده که دید صدایش را ضبط می کنم، اصرار کرد که بعد از ظهر بازگردم، چرا که به گفته او صدای "بگ پایپ" با فرا رسیدن بعد از ظهر و گرم تر شدن هوا گرم تر می شود.

نمی توانستم. ساعاتی بیشتر در آن شهر ماندگار نبودم؛ نیازی هم به بیشتر ماندن نبود.

آنچه که می بایست بیدارم می کرد، در گودی میان تپه های دو سوی شهر، وقتی رو به قصر و صورت به آفتاب ایستاده بودم، بیدارم کرده بود.

نوای این ساز را، پیش از آنکه از نزدیک ببینمش، دوست داشتم؛ هرچند دلیل علاقه ام به آن بر من نیز پوشیده بود.

رو در رو، صدای غیرقابل انکارش غشاء پوست را در می نوردید و ذره ذره روح را می لرزاند، و لغزش حرکت صوت از یک صدا به صدایی دیگر، معصومانه زمخت بود.

کره بزی بود سیاه و تازه متولد شده که دیدن اولین گامهای نحیفش بیننده را از تردید بین احساس معصومیت این موجود و زشتی صورت سیاه آن نجات می دهد.

اما نوای همین ساز - که کوک نگه داشتن آن حتی در طی یک قطعه برای مجرب ترین نوازنده ها چالشی بزرگ است، به پرسشی هایی کهنه پاسخ داد.

Scotland the brave

در آن صبح که گیتی چندان پر فروغ هم نبود، دریافتم که وطن جایی است که حاضری برایش جان بدهی و من در میان سنت این اصوات، به ملتی که فرهنگش ماندگاری را به عنوان رسم خود برگزیده بود، دل باختم.

زره تنهایی از تن به در کردم و با بغضی برهنه وطنم را در آغوش کشیدم.

برای خاطرات آینده

2010-06-15T19:42:00.004+01:00

تصمیمی دشوار پیش رو دارم که آسودگیم را بر هم زده، و پیچیدگی های خوراک ذهن معتاد به پیچیدگی مرا دو چندان ساخته.

در یکی دو روز اخیر این اصوات - هرچند به خواست من، اما ناخودآگاه - بارها و بارها برایم تکرار شده؛ گرچه مانند آنچه بر آن می نویسم، معجزه ای نیست.

تنها صندوقچه ای است برای پنهان کردن رویدادها و حس ها و کلماتی که در آینده، خاطراتم خواهند شد.

I stumbled into you accidentally

and yet feels as though you were sent to me

that we were meant to be together

and grow with each other through the centuries

if my body was your mirror

you'd be able to see

exactly what it is about you

that I'm addicted to helplessly

you distract me like a mountain view

or rivers crashing into the sea

strangely you all seem familiar to me

...

You're the sun to me

Faithless - Sun To Me from The Dance

مجموعه ای است از اصوات و کلمات ساده برای ذهن هایی ساده و شرایطی ساده و حس هایی ساده؛ که شاید همین چتر سادگی مامنی ساخته برای آرام گرفتن تنش هایی ناگفتنی - ناگفتنی هایی که حضورشان، تو را درمیان جمع تنها می کنند.

پیامبر

2010-06-02T01:00:00.002+01:00

اصوات به زنجیر کشیده شده ترین فرشتگانند که جز برانگیختن احساس نمی توانند.

موسیقی دان و نوازنده تنها رابط صاحب اختیار شنونده با جهانی دیگر است؛ رابطی که تصویر هر یک از این فرشتگان در بند را در سینه دارد و بنا به مقتضیات لحظه، یکی را به خلوت درونی شنونده احضار می کند.

اما این رابطه همیشه یک سویه - از بالا به پایین - نیست.

هستند هنرمندانی که "پیامبر" گونه مسیر صعود شنونده به جهانی بالاتر را هموار می کنند.

بابی مک‌فرین چنین هنرمندی است.

شامگاهی بهاری را در سالن باربیکن لندن به تجربه وجود او گذراندم.

در توصیف فنی کار او، که استاد موسیقی است و هزاران شیفته موسیقی را طریقت آموخته، شاید تنها موجز گویی ناآگاهی از عظمت او را پنهان کند: صدایی منعطف دارد، زاییده تارهای صوتی تمرین کرده ای که بجز وسعت نت هایی که می توانند بنوازند، در حرکت بی تردید از یک نت به نتی دیگر ماهرند. در کنار آن درکی بی بدیل از موسیقی.

این ابزارها با اتکا به شخصیت او شرایط خلق معجزه را فراهم می کنند: بابی مک‌فرین شیفته برقراری ارتباط است و روحی بخشنده دارد. او اذعان می کند که برایش "با هم خواندن لذت بخش تر از اجرا برای مخاطب است."

اما معجزه تنها زمانی رخ می دهد که او مهمترین توانایی خود را بکار می گیرد: آگاهی کامل از محیط و درک جمع از موسیقی.

معجزه به ویژه در هنگام بداهه نوازی با گروه کر رخ می دهد که بابی مک‌فرین آن را به چند قسمت تقسیم می کند و از هر گروه می خواهد اصواتی متفاوت را اجرا کند؛ یک گروه بیس و چند گروه رشته نت هایی، گاه با فواصلی مشخص نسبت به یکدیگر.

او نه تنها به خوبی از توان گروه و امکان قرار گرفتن مجموعه نت های مختلف - که توسط بخش های مختلف گروه خوانده می شوند- در کنار هم آگاه است، بلکه به سرعت و در حین اجرا و خواندن همزمان با گروه، درک می کند که برای ایجاد تغییر در ذات قطعه و پیش رفتن در محور زمان، کدام اعضاء گروه را می تواند به سکوت فرا بخواند، یا کدام اجزاء را می تواند با هم ترکیب کند.

(Bobby Mcferrin - Gounod/Bach - Ave Maria)

هر کنسرت با حسی ماندگار (محدود به بازه ای چند ساعته) به پایان می رسد؛ مثل شور، یا تحسینی متوجه هنرمند.

اما کنسرت بابی مک‌فرین متفاوت بود؛ آنچه کار او را منحصر به فرد می ساخت این بود که او با تواضع، مفهوم "جامعه" را به جامعه می آموخت.

در پایان هر قطعه هم نوایی او با حضار در سالن - که طبیعتا به خاطر خصوصیت هایی که دربالا گفتم موفق می شد- مخاطب بی اختیار حس می کرد این هم نوایی به وجود او چیزی افزوده؛ گویی در پایان قطعه هم نوایی به جمع آموخته بود که چگونه می توان بالاتر و بیشتر بود از آنچه هستیم.

پیامبر بود.

کلاغ - پایان

2010-05-14T00:45:00.003+01:00

وحشت با کاهش فاصله آنقدر اوج گرفت که برخورد آگاهانه و تعمدی هم برای پرنده بی تاب از نگرانی غیرمنتظره بود و او را به واکنش به عمل خود وا داشت.

پرنده به عقب جهید. اما بال های آماده پرواز و گریز از تهدید احتمالی ناگهان میزبان گرمایی شدند با طعمی متفاوت از لطافت آفتاب؛ سیاهی از پرهایش رخت بر بسته بود و رنگین کمان بر دست های کشیده اش قلم می خورد. زیبا شد، آنگونه که هیچگاه در خاطر نداشت. آنقدر که کنجکاوی ذهنش پرکشید و رفت و جایش را لذتی آمیخته به غرور گرفت.

حادثه کامل نبود: لحظه ای بعد اضطراب جایگزین غرور شد. گوی که پس از تماس، شدیدتر و پر رنگ تر می تابید، از تابش باز ایستاد و قلب پرنده چنان بم تپید که صدا، هر چه دیگر بود، محو شد.

ترس وجودش را از گرما عاری کرد.

چند نفس و تکرار تماس، و بازگشت و رفتن دوباره رنگین کمان و تپشی کم هیجان تر و ترسی کم تر غالب.

و تکرار تماس
و تکرار تماس

کلاغ مظهر زیبایی متناوب بود؛ زیبایی ناپایدار که حتی نسیم مضطرب "جهان" هم نمی توانست غبار خاطره را بر آن بساید.

عادت کنجکاوی دیگر نبود، بسان آن آگاهی که با حضور خلسه نابود می شد؛ آگاهی از پرواز و جستجو که کلاغ را معنی می کرد.

و تکرار تماس
و تکرار تماس

پرنده، مست، مسخ شده بود و جهان، جهان مکرر بی حاصل - با افق محدود و نامحدود - ذهنی آشفته داشت و بی صدا کوچکتر می شد. رنج جهان چنان شد که آسمان زمان به فراموشی سپرد و خورشید در خود فرو رفت. تاریکی نه، سیاهی فراگیر شد که مهتاب نیز در زنجیر رنج گرفتار بود.

ورود چرخه تناوب رنگ افشانی گوی به ورطه توقف نور، پرنده را بیدار کرد.

در قعر سیاهی، یکی دو گام ناخودآگاه به عقب، پایان هر آنچه چشم کلاغ می دید و آغاز یک گیجی بی انتها را رقم زد. هجوم سیاه بالهایش را فلج کرد و تعادل را از پرنده گرفت، با سرگیجه ای که در لحظات ناتوانی در یافتن بنیادی ترین جهت ها - بالا و پایین و چپ و راست - تنها به تهوع منجر می شد.

سکون، مامن ناگزیر بود و آخرین تجربه ممکن.

کلاغ دیگر پر نگرفت و جهان در رنج فراق "پرنده" غرق شد و از تنفس بازایستاد.

صدا، کلام، موسیقی

2010-05-13T21:34:00.006+01:00

شاید مفهوم اعمال در تکرار گم می شود.

شاید هدف اصلی و بنیادی هر کار، فرایندی که از اجزاء گوناگون تشکیل شده، در پهنه عمر بشر - سابقه ای که به تبیین و تثبیت رفتارهای این موجود منجر شده، آنچنان غیرقابل انکار بوده که در تداوم اجرا در میان نسل های گوناگون لزومی به یادآوری و شفاف سازی آن وجود نداشته.

شاید اطمینان ناخودآگاه به آگاهی از اهداف اعمال راه را برای تغییر اهداف آنها در طول زمان هموار کرده.

گرچه هر از چند گاه، حادثه ای، دوباره هدف واقعی را برملا می کند.

این قطعه - که شاید در موسیقی خواندنش تردید وجود داشته باشد- بیش از هر چیز نشان بدهد که هدف واقعی صدا چه می تواند باشد.

کلام، فرایند شکل دادن به اصوات تولید شده در حنجره، که همگام با خصلت اجتماعی بودن انسان روند تکاملی را طی می کند، گرچه اصالت خود را از صدا می گیرد، اما در مبحث موسیقی بطور بالقوه ارزشی برابر با صدای پردازش نشده در حنجره دارد.

هدف برقراری ارتباط است و محاوره؛ که درون "صدا-ساز" چیست و او چه واکنشی را طلب می کند.

آنچه این قطعه عرضه می کند پنجره ای است به این حقیقت که ساده ترین اصوات، چه پیچیده می توانند باشند.

Cire - Into The Memory Hole from Wholesale Buyout

تاکید می کنم که قصد ندارم مفاهیم مهملی مانند "هنر متعهد" (که محصول دستگاه ایدئولوژیک مدیران جوامعی است که وانمود می کنند اخلاقی هستند) را برجسته کنم و تنها برایم جالب است که کلام تا چه اندازه می تواند باعث هشیاری شود و جلب توجه کند.

برای شنیدنش شرایطی لازم است که اگر ندارید، تضمین می کنم که حسی را که باید، نخواهید گرفت؛ محیطی آرام می طلبد که آرامشش مولود تضاد تلخی آگاه کننده قهوه و سکوت ناشی از سیگار بعد از آن باشد.

مطمئن باشید که جرعه ای تخدیری یا تقطیری فضای ذهن شما را آلوده خواهد کرد و حسی اشتباه خواهید گرفت؛ تلخی قهوه برای ایجاد حس صحیح حیاتی است.

طلایه داران نظم فضایی

2010-05-13T01:53:00.003+01:00

قاعدتا مهم ترین تحفه ای که موجودات متعلق به جهان های متفاوت می توانند به هم بدهند ساخته های آنهاست.

این ساخته ها نظم را بنا به تعریف ذهن موجودات هر جهان تعریف خواهند کرد و خواهند گفت که "ما چگونه می اندیشیم" و در کل "چگونه ایم."

از این رو شاید طبیعی باشد که بهترین نمونه ها، ساده ترین ها خواهند بود که در اولین مراحل این محاوره، بنیادی ترین اصول را به واضح ترین شکل - به دور از لفافه پیچیدگی - بیان می کنند.

در تعریف صدا و ترکیبات آن (برای موجودات فضایی البته)، شاید آثار Zombi از بهترین نمونه ها باشند.

نمونه ای که اینجا قابل شنیدن است، بیان می کند که چگونه با کمک عنصر زمان، اصوات - با ماهیت های مختلف، گرچه سازگار- را می توان پشت سر هم چید و چیده ها را، مانند یک ردیف افقی آجر، بر روی یکدیگر سوار کرد به نحوی که شیار میان دو آجر در دو ردیف بالایی و پایینی در جاهایی گاه متفاوت و گاه یکسان در محور زمان، منظم، بر روی یکدیگر بیفتند.

بازی با ضرب-آهنگ نیز واضح است و قابل درک؛ تا میانه آهنگ و پیش از پاساژی که راس آغاز دقیقه سوم قطعه رخ می دهد، چیده های افقی از 14 آجر تشکیل شده و از آن پس، تعداد نصف می شود.

چیزی که برای شنونده زمینی، با دانستن ترکیب گروه سازنده قطعه، جلب نظر می کند، توجهی است که سازندگان به محدوده توان خود (نه از نظر درک موسیقی، بلکه از نظر امکان اجرا) داشته اند.

گروه آمریکایی Zombi تنها از دو عضو تشکیل شده که یکی صرفا درام می نوازد و دیگری گیتار بیس و کی برد؛ صدایی که ایجاد می شود به وضوح خارج از توان هم نوازی تنها دو نفر به گوش می آید، اما دقت به آثار، درک صحیح و کامل دو نوازنده/آهنگساز از توان سازهایشان را برملا می کند و اینکه تا چه اندازه از پوشش صوتی سازهای خود در گستره صدا آگاهند.

Zombi - Digitalis from Surface to Air

با دیدن ورقه هایی که نت قطعات بر روی آن نوشته شده ثابت می شود که قطعات ساده اند.

اما ترکیبی از خلاقیت در انتخاب نت ها و اصوات، و نظمی وامدار محدودیت در منابع تولید صدا (یعنی نوازنده!) حاصل را مستحق جای گرفتن در هر شیئی ساخته که انسان آن را، به امید شناساندن خود به موجوداتی ناشناخته، در کائنات به سمت نقاط دست نیافتنی و کشف نشده فضا روانه کرده است.

چشم انداز

2010-05-01T11:13:00.004+01:00

گرفتارم به شدت. اما معجزتی بلژیکی یافته ام که رنگ به چهره موسیقی می آورد.

در کنار آن مجموعه ای را آغاز خواهم کرد از تصنیف هایی که مانند آدرنالین روحی عمل می کنند؛ تکان می دهند و انرژی می بخشند و به جلو پرتاب می کنند. قطعاتی که در لحظات خستگی، انگیزه ای شدند برای ادامه راه.

مانند آن یکی که می گوید:

"All my life I've been searching for something,
something never comes,
never leads to nothing,
nothing satisfies but I'm getting close,
closer to the prize at the end of the rope..."

کلاغ - آغاز

2010-04-28T01:22:00.004+01:00

جهان تپه ای بود مهتاب گرفته و در ورای آن درخت های بلند کاج و پشت آنها کلبه ای سنگی. کلاغ، سیاه، زاییده روز بود و زیر پتوی شب، بیدار، پناه می گرفت. زندگی جز کنجکاوی نبود.

بالهایش را باز می کرد و سینه به باد می سپرد و چشم به افق، که دور بود و دست نیافتنی؛ دست یافتنی جز اوج نوک تیز برگ های کاج و حریم کلبه نبود.

کنجکاوی نام بازی هر روز بود که بی نتیجه تکرار می شد؛ با صدای بم ضربات پرهای ضخیم کلاغ به باد، که گاه در زمینه خش خش سایش مداوم و نامنظم لشکر انگشتان کاج گم می شد. جهان نامحدود بود و محدود، که افق، رویا باقی می ماند.

بیداری نامی شد برای یک حادثه: نوری که ناگهان از منفذی نادر در میان کاج ها عبور کرد و سیاهی چشمان کلاغ را درنوردید. پرسشی شد آنچنان بنیادین که بسان یک ضربه ذهن پرنده را تکان داد و گویی هدف کنجکاوی ناخودآگاه را برملا کرد. تغییر جهت به سمت این تازگی ناگزیر شد. فرود تنها گزینه بود.

پرواز در حریم کلبه پایان یافت؛ جایی که در میان خمودگی تصاویر مکرر هر روزه، پای پله مقابل در کلبه، زیر پنجره ای با حاشیه هایی آغشته به پیچک، گوی -درخشان- در میان علف های هرز آرام گرفته بود.

جهش هایی کوتاه به پهلو بر روی پاهایی که ناهماهنگ از زمین بلند می شدند و دوباره بر زمین می نشستند، تازه ترین تجربه را به نوک-رس کلاغ رساند که صورتش را به دو سو می چرخاند تا با هر دو چشم از واقعیت نوظهور مطمئن شود؛ غریبه ای که گرد، با تیزی برگ های کاج و ناهمواری سطح سنگ های دیوار کلبه بیگانه بود.

در آستانه اولین تماس، کنجکاوی، هیجان را به مرز وحشت رساند...

در انتظار پیدایش "کلاغ"

2010-04-12T01:37:00.001+01:00

ماجرایی در راه است.

شیطان انسان ترین انسان بود

2010-04-06T09:49:00.004+01:00

فریب خوردیم،
که شیطان آگاه ترین فرشته بود؛
با روحی متفاوت از نوکران بی مقدار،
بردگان بی جیره و مواجب
- عزرائیل و جبرئیل.

هیچ انسان جز به خاطر خود نمی خواهد بیش از آن باشد که هست
و شیطان، پرسشگر و جاه طلب، انسان ترین انسان بود.

بی تردید آن سوم شخص مفرد،
- پروردگار،
اگر جامه پروردگاری بر او برازنده باشد
شیطان را عزیز می دارد
بیش از دیگرانی که زنجیر را بر دست و ذهن خود زیبا دیدند.

در انتظار وقوع معجزه مکالمه

2010-04-05T23:28:00.011+01:00

مکالمه نه تنها ابزار دستیابی به توافق، که نشانی از تمایل برای دستیابی به توافق است.

مکالمه زمانی انجام می شود که یک سوی آن، حداقل در ذهن، گامی به سمت خواسته ها، انتظارها، یا موضع سوی دیگر برداشته باشد.

زمانی که یک سو با اعتراف به درک انتظارات سوی دیگر - و در سطحی بالاتر، با سخن گفتن به زبان سوی دیگر - بتواند نشان دهد که دیگری را درک می کند.

شاید از این روست که می توان با قاطعیت انجام "مکالمه" در دیدارهای رهبران بی تمایل به دستیابی به توافق را - پیش از انجام - محکوم به شکست دانست.

مالمستین یکی از بهترین نوازندگان گیتار در جهان نبوده است.

در حقیقت او را فقط می توان کلیشه ای مضحک از یک نوازنده راک تلقی کرد که هنوز (مطابق الگوهای دو، سه دهه پیش) موهایش را بلند و پریشان می کند و لباس چرم سیاه بر تن، موهای سینه را از یقه ای که تا ناف گشوده شده، به بیرون پرتاب می کند؛ در کل "جواد" است.

تنها نکته قوت در نوازندگی او، سرعت زیاد حرکت انگشتانش است که این نکته مثبت هم غالبا با بی دقتی او در قرار دادن انگشت ها در فرت های صحیح خنثی می شود!

اما آنچه این قطعه و بسیاری از قطعه های بدون کلام این نوازنده عرضه می کند، نشان دادن نرمش است به سوی جهانی دیگر، جهان موسیقی کلاسیک.

نوازندگانی که کار نوازندگی گیتار را از کودکی و با فراگیری موسیقی کلاسیک آغاز نکرده باشند بسیار اندک هستند و شاید بشود آنها را تنها به پیش کسوت های عرصه موسیقی بلوز محدود دانست.

اما مالمستین از معدود نوازندگانی است که با وجود ورود به عرصه راک، از نواختن قطعات کلاسیک و نواختن در چارچوبهای سیر قطعات کلاسیک لذت می برد؛ در سراییده هایش متناوبا از تسلسل آکوردها بهره می جوید و شیفتگی او به باخ، بتهوون و پاگانینی در آثارش هویداست.

اهمیت این موضوع با درنظر گرفتن اینکه او طرفدارانی هم دارد، کم نیست.

Yngwie J. Malmsteen - Icarus Dream Suite from Rising Force

وقتی در اوایل این قطعه، آداجیوی آلبینونی را می نوازد، بخاطر داشته باشید که مخاطبان او در کنسرت، طبقه متوسط رو به پایینی هستند که عموما شاخص های ذهنی آنها با شاخص های ذهنی طبقه متوسط رو به بالایی که دغدغه موسیقی کلاسیک دارد، متفاوت و در مواردی متناقض هستند.

اما تردیدی نیست که - حداقل به خاطر اصالت اثر آلبینونی - ملودی نواخته شده نوایی نیست که ذهن به راحتی از آن عبور کند و همین مخاطبان طبقه متوسط رو به پایین با دیدن اینکه اسوه و الگوی آنها (!) قطعه ای کلاسیک را می نوازد، ذهنی آماده تر برای حرکت به سمت جهانی متقاوت را پیدا می کنند.

حاصل زمینه های وقوع معجزه مکالمه میان راک و موسیقی کلاسیک را فراهم می کند، البته در یک سو؛ افسوس که در سوی دیگر، در قلب جهان موسیقی کلاسیک، تصنیف کردن با صدای راک، مکروه و قبیح شمرده می شود.

امان از جهل جوانی

2010-03-30T03:38:00.008+01:00

حوصله مهملات پیچیده (نه برای نوشتن و نه برای شنیدن) نداشتیم، سراغ این رفیق یکی دو سال اخیرمان رفتیم.

آخر آدم تا کی با این اگزیستانسیالیم کشتی بگیرد؟ هان؟ تا کی؟ بگذارید دو لحظه هم نان و هویجمان را بخوریم.

جاستین نوزوکا، جوانکی است کم و بیش با استعداد که تصنیف هایش به درد همان لحظاتی می خورد که بالاخره نوری بر مغز مبارکتان می تابد و درک می کنید که مشکلات زندگی را دموکراسی دینی (!) و افتصاد سوسیالیستی و سینمای موج نو نمی تواند حل کند و کل زندگی در این خلاصه می شود که با آسایش از یک لقمه خورش فسنجانتان لذت ببرید.

آن زمان که حلقه های دود سیگار در کور سوی نور شمع به نماد آرامش تبدیل می شود و همان یکی دو جرعه تخمیری ساکتتان می کند.

قطعات هم - به شیوه ای آرامش بخش- نه نوآوری عجیبی دارند و نه جهان را تکان می دهند، و آنقدر راحت و متین و بی پیچیدگی هستند که حتی می توان بر اساس آنها محتویات شعرهای آلبوم بعدی را هم پیش بینی کرد!

وقتی این تصنیف ها را می سروده 18 سالی بیش نداشته نتیجتا انتظاری هم نمی شد بیش از این داشت که در شعرهایش دل نگران فرا رسیدن لحظه فراق یار باشد و بپرسد که: "عزیز جان، تو که انقدر من را دوست داری و من هم انقدر تو را دوست دارم و از این حرفها، اگریک قطار طلا بیاید تا تو را ببرد، می روی یا می مانی؟"

Justin Nozuka - Golden Train from Holy

این هم از آن حرفها است ها؛ اولا که قطار طلا کجا بود؟! (آخر اصلا عملی نیست، وزنش خیلی زیاد می شود!)
ثانیا که از کی تا بحال قطار می آید دم خانه آدم مسافر سوار می کند؟!
ثالثا در این دوره و زمانه دیگر کدام کم عقلی قطار سوار می شود؟!
رابعا مگر حالا این یار شما چه لعبتی است که قطار طلا دنبالش بیاید؟!

امان از دست این جوان‌های جاهل! امان!

----
پس نویس: حالا قطار طلا نه و قطار طلایی، چه فرقی می کند؟!

پیچیدگی های ارزیابی مدرنتیه

2010-03-24T11:59:00.012Z

طبیعی است که بجز خشک مغزی نمی تواند باعث صدور فراخوان بازگشت به، یا ماندن در شیوه زیستنی مطابق با اصول سنت شود و مطرح شدن تفکری مانند "پلورالیسم دینی" خود نشان از آن دارد که در میان سنتیان هم هستند کسانی که باطل ماندن تلاش برای خنثی سازی روند تحول طبیعی را، حتی در مورد سازگارترین موارد با سنت محض - سنتی که بتوان به ثبات همیشگی و ابدی آن ایمان داشت - درک کرده اند.

با این حال، پذیرش (یا شاید تن دادن به) ذات تحول باعث پذیرش بی چون و چرای محصول آن یا ایجاد درک شفاف و ساختار داده شده ای از این محصول نمی شود.

فرزند تحول معاصر، موجودی است که غالبا تجربی، یا حتی بر اساس حادثه ایجاد شده و تجربه ای طولانی مدت (در قیاس با زمان تجربه حاصل سنت - سنتی که خود در گذشته ای شاید نه چندان دور تحولی معاصر بوده) از آن وجود ندارد.

از این رو زیبایی یا زشتی آن با معیارهایی سنجیده می شود که خود با سنت بیگانه نیستند.

نتیجه اینکه (به قول کلیشه ای سخیف از الگوهای ضعیف روزنامه نگاری برای پایان دادن به یک گفتار!) تنها زمان ارزیابی صحیحی از زیبایی یا زشتی حاصل مدرنیته به دست خواهد داد.

آثار گروه کانادایی Delerium مشمول چنین توصیفی است، و شاید این قطعه ساده تر از دیگر آثارشان امضاء آنها را آشکار کند.

گروه به لطف پیشرفت در فن آوری تولید موسیقی و ساده تر شدن دسترسی به شاخص های فرهنگ های گوناگون، در حمایت فضایی ایجاد شده بر چارچوب موسیقی Ambient ساختاری را بنا می کند که درون آن اصوات برگرفته از موسیقی غیرغربی بطور استعاری جای می گیرد.

حاصل، مشخصه های هارمونیک تکه های غیرغربی را برجسته تر می سازد (مانند دقیقه 5:55 که چند نت نواخته شده با عود با ذکری ظاهرا ترکی همراهی می کند، یا 7:20 پس از آغاز قطعه، که یک دسته ویالن که یک ملودی عثمانی را اجرا می کند) و با تاکید بر آن غذایی متفاوت را به مخاطب عمدتا غربی خود می چشاند.

بکار گیری خوانندگانی همچون ایزابل بایراکداریان (خواننده اپرای ارمنی لبنانی تبار تبعه کانادا)، یا سارا مک‌لاکلان هم نشان از جدیتی دارد که این گروه برای ذات آثار خود قائل است و احترامی که هنرمندان دیگر برای آنها قائلند.

اما در نهایت فقدان یک عنصر در آثارشان به وضوح احساس می شود: هویت.

گرچه قطعات از عناصری برخوردارند که می تواند بر تمایز کار آنها با دیگر هنرمندانی که به شیوه ای مشابه به تلفیق موسیقی می پردازند تاکید کند، اما خود آثار، به جز برای شیفتگانی که به مدتی طولانی آلبوم های منتشر شده در سبک های اینچنینی را دنبال کرده اند، حتی برملا نمی کند که این قطعه به کدام زمان، کدام مکان یا حتی کدام محفل تعلق دارد.

Delerium - Techtonic Shift from Nuages Du Monde

برای آهنگسازها تلفیق موسیقی برآمده از فرهنگ های گوناگون به یک شهوت می ماند؛ شهوتی که گاه به نظر می رسد تنها بزرگترین‌ها در عرصه آهنگسازی توانسته اند دربرابر آن مقاومت نشان دهند.

شاید دلیل این باشد که جدای از قضاوت درباره زیبایی یا سلامت فنی قطعات اینچنینی، گفتن اینکه آنها به کجای پهنه موسیقی تعلق دارند و در روز پاسخ یا محضر تاریخ در کنار کدامین آثار محشور خواهند شد، کار ساده ای نیست.

برای معجزه صداقت (2)

2010-03-22T01:30:00.005Z

برای هنرمند، صداقت نه خریدنی است، نه الهام گرفتنی و نه اکتسابی؛
پشت عضله های قلب هنرمند، غده ای هست که صداقت را ترشح می کند
این آنزیم ذهن هنرمند را از اضافات پاک می کند، سکوت ایجاد می کند و باعث می شود ذهن صدای قلب را بشنود.

بخت شرکت در کنسرت رادیو تهران را به واسطه ناخوشی (جسمی در یک شب و روحی در شبی دیگر) از دست دادم، اما سی دی وقتی به دستم رسید، از دستم جدا نشد.

تازگی آثار یاد حس تازگی اثری مثل آلبوم اول "راز شب" را زنده کرد که خاطره ای است از یک دهه قبل.

اشعار ساده ای که از دل برآمده اند در کنار یک موسیقی غنی که با آثار کسانی چون رجینا اسپکتور، فینک، یا خوزه گونزالز برابری می کند میوه ای را به این جهان عرضه کرده که چشیدن آن حواس چندگانه را زنده می کند.

می خواند: "تو، تو اشتباه منی، راهی که نمیشه برگشت..."
می خواند: "من از زمونه گله دارم، ... با عاشقى فاصله دارم، ... تا سرگشتگى راهى نمونده، ..."
و می دانم بی دلیل نیست که شنونده حتی پس از یکبار شنیدن، این کلمات را با خود زمزمه می کند.

موسیقی در سایه میکس بسیار معتدل و ارکستراسیون هوشمندانه، البته گاه پا را از مرز موسیقی متعارف هنرمندانی که از آنها نام بردم فراتر می گذارد؛ در قطعه "اشتباه" (آهنگ دوم)، گیتار، در ثانیه های ابتدایی آکوردی را در پیش می گیرد که آگاهانه و به قصد آزمودن محدوده های عقلانی-احساسی-موسیقایی عملا تا مرز فالش پیش می رود.

در "گلایه" (آهنگ پنجم) گیتار و سینتی سایزر فضایی آنچنان تحذیر کننده و غیرمتعارف ایجاد می کنند که شاید بتوان در موسیقی نو ایران (از آلبوم "نهال حیرت" گروه اوهام در سال 1999) آن را اولین نمونه محسوب کرد.

"تعطیلات" نمونه ای دیگر است که در انتهای آن، همراهی خواننده (که مصرع "فتیله فردا تعطیله" را به شیوه ای جنون آمیز و مالیخولیایی می خواند) و موسیقی که در آن عناصر اعتراضی همچون Rock Organ شنیده می شود، عملا اوجی ایجاد می کند که می توان آن را به لحظات بروز جنون در آثار موجوداتی همچون The Doors شبیه دانست.

در کل شفافیتی که آهنگساز و سراینده شعر در هنگام خلق اثر و در نگاه به درون از آن برخوردار بوده است نتیجه را بسیار تاثیرگذار کرده؛ اینکه حاصل کار نشان می دهد که خالق بیش از هرچیز با درون خود در تماس است.

این آلبوم راز دیگری را از رازهای آثار بیادماندنی برملا می کند: سراینده شعر بهترین کسی است که می تواند یک شعر را بخواند چون با رگ و پوست خود کلام را حس می کند.

RadioTehran - بهار from 88

اثر مدیون محتواست؛ محتوایی صادق و نزدیک به روحیات "ما" که شنیدنش سوالی را ایجاب می کند با نوعی ایمان درونی به پاسخ، که پرسیدنش را با لبخندی حاکی از رضایت همراه می کند: آیا نام های "رادیو تهران" و "علی عظیمی" به اندازه "اوهام" و "شهرام شعرباف" در موسیقی نوین ایران ماندگار خواهند ماند؟

پاسخ ، شاید، با همان بغضی که صداقتشان در گلو ایجاد می کند و تورمی که در مجرای اشک، آشکار می شود، وقتی که می خواند:

"می ترسم فصل من سر بیاد
کاری ازم بر نیاد..."

امید سالهای وبا

2010-03-20T11:55:00.006Z

"ای من، ای زندگی! در میان این همه واگویه پرسش،
در میان زنجیره بی پایان بی ایمانان،
در شهرهای آکنده از ابلهان،...
ای من، ای زندگی! به چه باید دل خوش داشت؟

به اینکه تو اینجایی -که زندگی هست و یگانگی
که نمایش بزرگ هنوز برجاست،
تا تو هم کلامی بر آن بیفزایی."

در آخرین روز سال، در میانه هیاهو برای هیچ بر سر کنسرت آدم هایی، برخی تاریخ مصرف گذشته و برخی نه چندان با استعداد، در لندن، (بجز رادیوتهران که نسیم تازه ای است) ناگهان متوجه شدم که بالاخره انتظار به سر رسیده و اوهام ریمیکس های خود را عرضه کرده؛ قاعدتا چندان هم تازه نیست که وقتی اوهام چیزی را اعلام می کند، معمولا ضرب الاجلی درکار نیست و در میانه انتظار، مخاطب از خاطر می برد که اصلا منتظر بوده!

از مجموعه تازه، این قطعه را با افتخار و غرور اینجا می گذارم که تاکید می کند هستند استعدادهایی که می توانند خود را دوباره کشف کنند و محتوای کارشان آنقدر پویا بوده که نه تنها می توانند محتوا را در قالبی جدید عرضه کنند، بلکه اثر جدیدشان هم به اندازه اثر پیشین جذاب و شنیدنی و پر شور است.

تاکید می کند که شهرام شعرباف و گروهش، بر خلاف دیگرانی پرسروصدا و "مطرح"، از معدود استعدادهایی هستند که کهنه نمی شوند و نگاهشان به چارچوب - گاه محدود- راک خیره نمانده.

جالب آنکه همانطور که قالب پیشینشان امکان ورود سازهای ایرانی را خوش آمد می گفت، قالب جدید هم در لحظاتی فضای مناسب برای تصور کردن صدای سازهای ایرانی را در میانه اصواتی مصنوعی فراهم می کند.

هم نوازی با آن هم بسیار لذت بخش است و آزادتان می گذارد تا در محدوده گسترده ای از نت ها صدا تولید کنید.

شیفته پایانش هستم که امید آمیخته به دلتنگی است و روزهایی را به خاطر می آورد که ما بیش از این بودیم.

O-Hum - دیر مغان
from E-HUM: O-Hum Remixes 1999/2009

می خواند: آخر به چه گویم هست از خود خبرم، چون نیست...

نیست، اما این تصنیف در آستانه نوروزی که نزدیک بود در میان سرگشتگی هایم راه خروج از رحم مادر طبیعت را گم کند، نوروزی ترین صدا بود،

امید ایجاد کرد و نشان داد که می توان ظاهر نو کرد و زیباتر و جذاب تر و جوان تر شد.

لیسبون

2010-03-19T18:27:00.004Z

آنچه لیسبون را از لحظه اول جذاب ساخت، صحنه هایی بود که تقدیر در لظحات پیش از فرود رقم زد؛ وقتی پرنده آهنین به پایین آمدن از سطح ابر رضایت داد، پایینتر از سطح فوقانی لایه ضخیم و خاکستری ابری که آسمان شهر را پوشانده بود تپه هایی سربرآوردند که قله آنها بالاتر از سطح زیرین ابر بود.

بالای این تپه ها پر بود از توربین های عظیم بادی که در سرتاسر حومه شهر پراکنده شده بودند.

معجزه، صحنه ای بود که ملخ های عظیم توربین ها، گل در انتزاعی ترین تعریف، ساقه های قطور خود را در میان دامنی از ابر و مه پنهان کرده بودند و - چرخان در اسارت باد - به ما، مسافران غریبه و آشنا لبخند می زدند...

تجربه دوم، آزمایشی بود به نام هنر معاصر: در محله ای متمول نشین به نام بلم در غرب لیسبون - که محلی ها "م" آخر آن را تلویحا و نه به تاکید "ن" تلقظ می کنند، در موزه هنرهای معاصر، باغی نو ایجاد شده بود به نام باغ عدن.

باغ عدن لیسبون، برخلاف آنچه در ذهن ماست، نه در روشنایی و پر از رنگ، که در تاریکی خلق شده بود؛ در سالنی عظیم و بی نور و در احاطه دیوارها و زمین و سقفی که سیاهیشان برای نور حفقان ایجاد می کرد.

در این سیاهی، نور جاری در میلیونها رشته فیبر نوری، گیاهانی را شکل داده بود که - نرم و آرام و با تناوبی بسان نور کرم های شبتاب، می درخشیدند.

امر به سکوت می کرد و با جریان آرام پاک ترین آب، روح را شستشو می داد.

نوستالژی

2010-03-06T11:52:00.005Z

*
تجزيه مى شوم،
كه بنيانم بر ثبات نبود و نيست.

*
مى دانى؟ نيستم جز آنچه مى نويسم؛ با قلمى ناآزموده و بى تجربه،
در حسرت كوه موهوم آرزو.
تنها، نه يك تنه.
بى تصوير در آينه.

*
كژبنيان و كژنهاد،
كژدمى در حسرت پروانه بودن مانده ام؛
نا اميد.

*
سردرگم ميان هزار-جاده اى كه نمى دانم هيچ كدام به كجا منتهى مى شوند.
با نور جان مى گيرم و پرده ها را كشيده ام.

*
بنيادى ترين شاره درون در مهار من بود و نبود؛
مهميز از زير و تركه از رو،
جسم -برهنه و خون آلود، فرو افتاده به خاك سرد.

*
لحظه هاى رازآلوده شكل و رنگ مى گيرند و به هر نفس چنگ مى زنند.
خشكى نشين، در روز اول تبديل به آبزى، بيمناك است؛
كه بودم؟ كيستم؟ كه خواهم بود؟

*
از شب بيدارى و ساعت ها كلام جز دلتنگى باقى نماند؛ دلتنگى كه سمت چپ سينه ام را مى فشارد و نفس هايم را واضح تر و شديدتر مى كند.
پشت سد آب بود.

Coincidence

2010-03-03T09:45:00.003Z

"... I listened to your music,
and you listened to mine..."

Paris, je t'aime
~~(There IS a question; whether it's going to be asked, answered, or wiped, I don't know)~~

در جستجوی حلقه های گمشده

2010-02-28T14:11:00.010Z

بنیادی ترین پرسش ها، درباره چرایی هستی است؛ و برای انسان خود محور، اینکه "ما چگونه ما شدیم؟"

شاید از این رو است که فرضیه تکامل به یکی از مهم ترین مبانی فکری-علمی انسان معاصر تبدیل می شود و بسیاری از ریز-پرسش ها بر مبنای چارچوب کلی آن مطرح می شود.

آنچه این فرضیه را جالب تر می کند، حضور تلویحی تفکری است که به نظر می رسد در واژگان علمی مورد استفاده برای تبیین آن، از ابزار مناسب برای ابراز برخوردار نبوده؛ اینکه در سیر تکاملی یک موجود بر اساس فرضیه تکامل، ظاهرا هدف فلسفی مشخص وجود داشته (رسیدن به انسان) و این هدف در ضمیر موجوداتی که (در دوره های پیش از حضور انسان در زمین) هنوز چرخه تکاملی را به طور کامل طی نکرده بودند ثبت شده بود.

یعنی گویا انسان هایی بوده اند در قالب موجوداتی دیگر که طبیعتا محدودیت ابزارهای تعاملی قالب های دیگر مانع ابراز انسانیت فیزیکی آنها شده.

این قطعه را (مانند چندین قطعه دیگر از Riverside) مصداق تفکر تلویحی پشت فرضیه تکامل می دانم؛ که ضمیر مناسب می تواند خود را در قالب های متفاوت جا کند و با وجود انتقال از قالبی به قالب دیگر ذات خود را از دست ندهد.

با یک ملودی شرقی آغاز می شود که تناقض آن با ریشه های لهستانی گروه از ابتدا شنونده را آگاه می کند که با قطعه ای نامتعارف روبرو است.

در ثانیه های آخر دقیقه اول همان ملودی در کالبد پروگرسیو متال دمیده می شود و تنها ثانیه هایی بعد (1:01) تعلیقی ایجاد می شود که مشابه آن را در آثار گروه هایی مانند Ayreon می توان شنید.

ملودی های تیز و برنده و پر تواتری که بین 1:20 تا 1:30 در پناه صدای ارگ نواخته می شود خاطرات 40 سال قبل کسانی چون Eloy را زنده می کند.

فاز اول قطعه تا 4:24 به طول می انجامد که امضاء واضحی از سبک منحصر به فرد این گروه در ارائه موسیقی پروگرسیو محسوب می شود.

فاز دوم، فازی انتقالی است (تا 5:48) که گاه مشخصه های راک هزاره جدید از جمله اصوات خش دار و overload شده گیتار بیس، در آن چشمگیر تر می شود و گرچه نظم ضربی 6/8 در اکثر لحظات آن حکمفرماست، اما اصواتی همچون صدای در حال اوجی که بین 4:32 تا 4:36 شنیده می شود و از فرکانسی بم به فرکانسی بسیار زیر و غیرقابل تحمل حرکت می کند، تنها عبارت "افسار گسیختگی" را متبادر می شود.

فاز سوم، فاز انتظاری توام با اضطراب است؛ با اصواتی که مشابه آن را می توان در آثار دهه 70 تجربیات Alan Parsons شنید و وقتی این انتظار از 6:23 با سه هارمونی سوار بر میزانی پنج ضربی بیان می شود، لحظاتی از War of the Worlds به ذهن می آید.

حجم صدای انتظار در اوایل دقیقه هشتم به اوج می رسد و با آغاز فاز چهارم (از 7:14) سوار بر صدای آشکار و شکیل گیتار بیس، ترکیبی از موسیقی الکترونیک و راک (به سبک Hidria Spacefolk) ایجاد می شود که با سیلی از اصوات و بیان سریع، خشن و پرصدای درام (مانند آنچه مرحوم چاک شولدینر ارائه می کرد) در 8:42 پایان می گیرد.

فاز پنجم و نهایی یاد آور فضایی است که Depeche Mode در Songs of Faith & Devotion ایجاد کرد که این فضا با آغاز درام (در اوایل دقیقه یازدهم) بارزتر می شود؛ هر چند بیشتر وامدار چنین اثری (و اجراهای استادیومی آن) است تا شبیه به آن.

Riverside - Hybrid Times from Anno Domini High Definition

به ترتیب و توالی صحیح بیان نمی کند که انسان چگونه از یک آبزی، تبدیل به موجودی شد که به لطف تکامل دست و پا و تحول آبشش به شش توانست بر روی زمین راه برود و ابزار به دست بگیرد و کمر راست کند و "انسان" شود.

اما اگر ضمیر انسان را متناظر با محتوای هارمونیک یک قطعه فرض کنیم، می گوید که انسان، چگونه حیوانی می تواند باشد.

-----
پس نویس: در آن نیمه شب ماه نوامبر که با تبر درختان جوان اطرافم را قطع کردم، از کنسرت این گروه بازگشته بودم؛ شیفته و مست از موسیقی، در حال انفجار از انرژی، انرژی که اجرای تهاجمی و در عین حال صادقانه و بی نقص و دقیق این گروه با بیان "ذات انسان" ایجاد کرده بود.

نتیجه اینکه ظاهرا روح بی تاب گنجایش بیان بی ملاحظه آنها را ندارد.

رفتن

2010-02-28T13:28:00.000Z

ماهی قرمز درون تنگ در فضایی پست-مدرن زندگی می کند؛ عاری از ابزار و وسایل.
ماهی قرمز درون تنگ همیشه در این فضای پست-مدرن زندگی کرده؛ در اتاقی شیشه ای، بی حریم خصوصی.
ماهی قرمز درون تنگ سر تا سر محیط سکونتش را میلیون ها بار طی کرده و به تجربه ای فراتر از مرزهای جامد آن دست نیافته.
ماهی قرمز درون تنگ تا انتهای عمرش هم سر تا سر این محیط را میلیون ها بار دیگر طی خواهد کرد.
ماهی قرمز درون تنگ، با تجربه و حافظه ای ناموجود از "فضایی دیگر"، به "رفتن" می اندیشد.

اسب وحشی

2010-02-17T10:19:00.004Z

اسب وحشی را - نه اینکه نمی توان، نباید رام کرد،
که "رهایی" را او معنا می کند
با یال هایی از جنس باد
نگاهی از جنس شور
ذهنی از جنس حادثه.
چه آسان، خودخواهانه، می توان شور را تمنا دید.

بوی تازگی جنون

2010-02-13T19:00:00.005Z

بیلی کانلی، هنرپیشه، کمدین و نوازنده اسکاتلندی، در مصاحبه ای تازه با دیوید فراست، از اسطوره های خبرنگاری که چند سالی است برای شبکه الجزیره کار می کند، شرح می داد که چرا به فیلم نه چندان ارزشمند تازه ای که در آن نقش ایفاء کرده علاقه دارد.

بیلی کانلی که مثل بسیاری از اسکاتلندی های دیگر مردی بسیار ساده و دلنشین است، در توصیف نقش خود با صراحت تمام گفت که جذب شخصیت های مجنون (deranged که من به ترجیح "مجنون" را به عنوان معادل فارسی برای آن به کار گرفتم و نه لزوما به صرف صحت ترجمه) می شود.

او می گوید: "افراد مجنون همانهایی هستند که غیرمنتظره ترین کارها را انجام می دهند و اعمال غیرمنتظره همان چیزی است که داستانی خوب را به پیش می راند."

جالب اینکه سینما و ادبیات تنها عرصه هایی نیستند که دخالت و تاثیر عنصر جنون محصول آنها را جذاب تر می کند.

در دوره ای که موسیقی راک ناگهان متوجه تحولاتی که در شهر سیاتل رخ می داد شد و تحت تاثیر جنبش گرانج و گروه هایی مثل Nirvana، Soundgarden و Pearl Jam قرار گرفت، این گروه در این جمع با خصوصیاتی انکار نشدنی جای خود را باز کرد.

تردیدی نیست که آنچه این دوره را بیش از هر چیز متفاوت می سازد کیش شخصیتی است که حول خواننده ها شکل گرفته: ادی ودر در پرل جم، کریس کورنل در ساوندگاردن و البته، کرت کوبین در نیروانا؛ اما Alice In Chains هویت خود را برپایه یک هم آوایی تعریف کرد: لین استیلی که ظاهرا خود بیش از هر کس دیگر در بند این کیش شخصیت به دام افتاده بود و جری کنترل که چیره دستی او در آهنگسازی، خوانندگی را به نقطه ضعف او تبدیل کرده بود.

Alice In Chains در موسیقی ضرب آهنگی غالبا سریعتر از ساوندگاردن داشت، متواضع تر و کم ادعا تر از پرل جم بود و البته کاریزمای نیروانا را نداشت، اما حاصل ترکیب موسیقی و آواز آنها نماد یک چیز بود: جنون.

جنونی که بیش از هرچیز در حرکت بی پروای اصوات و موسیقی به نیم پرده های میان هر دو نت ممکن و موجود تجسم می یابد و این تمایل به حرکت دادن صدا در نیم پرده ها، آشفتگی آگاهانه و گاه آمیخته به لجبازی را در عرصه اصوات به تصویر در می آورد.

این جنون در این قطعه به وضوح آشکار می شود؛ 50 ثانیه پس از آغاز، پس از آنکه دسته ویالن فضایی تاثیر گذار ایجاد می کند و این فضا را تا این لحظه در کنار آکوردهای واضح گیتار آکوستیک می کشد، ناگهان هارمونی صدای دو خواننده مالیخولیایی ایجاد می کند که همه جا را فرا می گیرد و زیر آن نوای مشوش گیتار برقی که تاکیدی است بر هرج و مرج درونی.

ترجیع بند اول تقریبا یک دقیقه و 13 ثانیه پس از آغاز، همانند یک آتشفشان درونی رخ می دهد و بدون شعر تنها مقدمه چینی می کند برای اوجی بالاتر، حدودا 50 ثانیه بعد، که صدای ارکستر کوچک زهی تمام فواصل اصوات سیم های گیتار را پر می کند.

Alice In Chains - I Stay Away from Jar of Flies

پیام شعر دوری از مجنون است؛
اما حاصل کار گروه، فضایی را ایجاد می کند که با شجاعتی روح انگیز پا را از محدوده عقلانیت موسیقایی یا حتی صوتی فراتر می گذارد و آن آزادی را خلق می کند که تنها در جهش های غیرمنتظره ژنتیکی پدید می آید.

بوی تازگی جنون می دهد.

خزیدن از آغوش لغزش به تباهی

2010-02-12T21:57:00.006Z

بزرگترین خرابی ها درون انسان رخ می دهد؛ در ذهن ما، آدم های عادی.

آنجا که لغزش در منطق به انقلاب در احساس منجر می شود.
آنجا که سایش طبقات اعتقادی، آتشی از آه و حسرت و بغض و اشک و کینه و نفرت و خشم برپا می کند.

آنجا که جهادی آینده، ناگهان ایمان می آورد به پوچ بودن همه چیز جز جهاد،
آنجا که باور به غیرممکن بودن دستیابی به خواسته ها، انتحارگر می آفریند،
آنجا که مرد عادی درک می کند که نیست آنچه می خواسته باشد،
و وجودش آنچنان زیر و رو می شود که دیگر نخواهد بود آنچه بوده.

اینکه اسلحه به سمت چه کسی نشانه گرفته خواهد شد
اینکه ماشه کشیده خواهد شد یا نه
اینکه فریاد، خون را بر تارهای حنجره نقش خواهد زد یا نه
اهمیتی ندارد دربرابر تباهی عظیمی که لحظاتی پیش از آن رخ داده.

مانند همه کارهای این گروه که اینجا - در لندن، کشفش کردم و در روزهای آغازین سال ۲۰۰۶ به موقعیتی دست یافتم تا از نزدیک ببینمشان، این قطعه هم با وجود خشونت بسیار بالا، در لحظاتی لطافت را در میان پرخارترین بیشه ها به تصویر می کشد.

به اعتقاد من، موسیقی راک، با افکت های کمتر و ضربات حساب شده تر سازهای کوبه ای، به نسبت موسیقی متال ظرفیت بالاتری برای به تصویر کشیدن تلخی دارد و Oceansize این ظرفیت را، به خصوص با ایجاد تضاد میان اصوات دلپذیر و نرمی که گاه از روی هم انداختن چندین صدای زبر و زمخت ایجاد شده، و شلختگی های منظم و مرسوم موسیقی راک، متجسم می شود.

جدای از توانایی چشمگیر آنها در بیان میزان هایی متوالی که از نظر وزن ناهمگون هستند، در اکثر قطعات نکته بارز سفری است که از هارمونی های حزن به هارمونی های خشم دارند، گاه از ابتدا تا انتهای تصنیف و گاه (مانند این قطعه) چندین بار درون یک تصنیف و در فاصله چند میزان.

این قطعه، مانند دو آهنگ پیشین خود در این آلبوم، از آنهایی است که برخلاف انتظار، به درد ساعت ها و دقایقی می خورد که خستگی آمیخته به ناامیدی وجود را فراگرفته و بروز یک خرابی عمده چندان دور نیست.

روزهایی که آماده ای اندک نقاط تماست با انسانیت را از بین ببری،
خشم بشوی و خشم بورزی.
خشم می شود و انرژی خشم ورزیدن را به خود، در میان امواج صدا، جذب می کند.

باید هشدار بدهم که این تصنیف برای گوش های نرمی دیده سراییده نشده

(Oceansize - A Homage To A Shame from Everyone Into Position)

با نظمی آکنده از اعتقاد آغاز می شود
دستخوش تردید می گردد
و با تخریب و تباهی به پایان می رسد.

انتظار

2010-02-12T21:48:00.002Z

با دو ساق کبود و پردرد از نبردی سراسر شور و لذت و خنده به هشت متری خود بازگشته ام
به انتظار نبردی دیگر
بی شور، بی لذت، بی خنده
که تا سه طلوع دیگر حریف رخ خواهد نمود.

بحر مکتوب

2010-02-08T00:50:00.005Z

خر تو خری روزگار که می گویند این است:
آمدم خیر سرم کار روشنفکری کنم و "بحر مکتوب" مارگریت دوراس را دوباره بخوانم،
پیش از ورق اول، کاغذ کاهی نارنجی رنگی را پیدا کردم با نوشته ای با روان نویس آبی
که جوهر روان نویس، اندکی به حاشیه های خطوط رمیده
از آن دستنوشته هایی که پشت جلد، زیر بیش از نه سال خاطره، مدفون مانده بود

نوشته بودم:

زیبای کوچک آسمانی،
سوار بر بالهای لبخند شیطنت آمیزت
زیر سینه خاکی من
پرواز را دمیدی

اکنون
بی حضور تو
حاصل کشتزار زندگانیم
سقوط خواهد بود

بیا در این همراهی پر ارتفاع
رویاهایمان را درو کنیم
...

بابک

دلتنگی های یک فرازمینی مخفی

2010-02-04T00:54:00.011Z

تنهایی تنها مشخصه اجتماعی انسان است که در ژن های او ثبت شده؛ با صراحتی غیرقابل انکار، نه تلویحی، که مجموعه ای که "من" را می سازد، در تو نیست و در هیچ "تو"ی دیگری هم نبوده، نیست و نخواهد بود.

تنهایی وقتی بیشتر نمایان می شود که درون این "ظرف" های متفاوت هم متفاوت باشد؛ آنجا که حس می کنی محتویات درونت، اگر برای شبیه ترین و نزدیک ترین ظرف دیگر هم که برملا شوند، لرزشی ایجاد خواهد کرد که بقاء ظروف همنشین، یا همنشینی ظروف را، با تهدید مواجه می کند.

آنجاست که آگاهی از این تنهایی، به همه و هرکس، بی نیاز از اندیشیدن به مشروعیت عنوان، -به حق- حس "فرازمینی" بودن را القاء می کند؛ که گویا به جامعه ای دیگر، جایی دیگر تعلق داری.

فضای نرم و لغزان این قطعه با آنچه دروجودم رخ می دهد سازگاری دارد، با من که درونم، خرد می کنم، می سازم، دوباره خرد می کنم و دوباره می سازم؛ با تجربه همه دردهای خرد شدن و همه رنج های ساختن.

در میانه آن ساختن و خرد شدن و رنج و درد، لحظاتی وجود دارد اینچنین؛ کرخت شده ام و مانند کسی که در دل دریا ناگهان از بی هوشی خارج می شود، هشیار می شود و بالا وپایین را تشخیص نمی دهد، تنها احساس غوطه وری دارم، گاه بی نگرانی از به پایان رسیدن یکی دو حباب باقیمانده هوا در ریه هایم، که خلسه و توهم را به هم می آمیزد و هزار تصویر از هزار خاطره - بی دغدغه - در ذهنم ظاهر می شود.

این قطعه - که این روزها را با شنیدن صدها باره آن پیموده ام- با فضای آکنده از صدای گیتاری پژواک آلود و در بستری از صدای نت های اندک صیقل خورده کیبرد الکتریکی (برای تولید صدای ارگ) آن فضا را برایم دلپذیرتر می کند.

ضربه های طبل و سنج آنقدر خوب و از سر آرامش تنظیم شده اند که نیاز به افکتی برای ایجاد فضای تعلیق را از بین می برند و بالاتر از همه، صدای شکننده و کم تجربه و هر لحظه در آستانه شکستن خواننده است که معصومیت و صداقتی "فرازمینی" را به این فضا می بخشد.

تعلیقی ایجاد می کند که به اندازه یک آبزی می توان از آن آزادانه - از بند جاذبه - لذت برد.

(Radiohead - Subterranean Homesick Alien from OK Computer)

آرزو می کند که فرازمینی های دیگر او را از میانه جاده بردارند و به "سفینه زیبا"ی خود ببرند و "دنیا را، آنگونه که دوستش دارم به من نشان بدهند."

گرچه می داند که هیچکس ماجرای تجربه اش را باور نمی کند.

فرقی نمی کند که لذت تماشای جهان را تجربه می کنی،
یا غوطه وری در فضایی بی انتها و بی بالا و پایین؛
یک "فرازمینی مخفی" هستی، با دلی که برای جایی دیگر، یا شاید "دیگر بودن" می تپد.

میعاد

2010-02-01T00:03:00.003Z

او که 18 سال پیش در میانه شهری آلوده، ذهن را از پلشتی زدود، برای ما نواخت؛ در سالنی لبریز از نفوس و با نوایی بغایت دلپزیر و نیک.

شیطنت از دمش جاری شد و لبخند بر لبان ما.

نواخت، هم نوایی کرد، پرسید و پاسخ گرفت و صدا را دوباره کرد.

دلتنگ کردمان، برای نزدیکانی که در جمع پرشمار نبودند، و خوشحال برای آنها که بودند.

پیامی جز تشکر ندارم.

-----------------
می دانم، ایمان دارم که در تبت دیدار تازه خواهیم کرد.

کی؟ نمی دانم، اما باور دارم که در آن لحظه عاجز خواهم بود از انتخاب میان حسرت برای عمری که به دوری گذشته، یا خوشحالی از پیوند.

چه فرقی می کند؟ بغض، بغض است.

آنجا که چشم به موسیقی باز می شود

2010-01-31T18:01:00.003Z

زمان، زمان طوفان بود
اما جهان درون، ریشه در اضطراب داشت
نه در تند باد، نه در بارانی که مترصد پاک کردن صورت از صحنه روزگار است.

در همهمه صدهزار فریاد و تشویق به عصیان، چشم باز نمی شد اگر بخاطر این تجربه نبود؛
زیر پرده شب و در تماس با مجموع حرکت زمانی بی صدا و بی اصطکاک صد جهان.

حرکتی که توازی را، با فاصله ای رو به صفر، تداعی می کرد.

(Radiohead - Fade Out from The Bends)

آرامشی است ناآرام
که چشم را به موسیقی باز می کند.

این صدای آشوبگر

2010-01-16T14:04:00.015Z

آنچه از تاثیر بالقوه حاصل اعمال کسانی که به واسطه تجربه، غریزه یا تحصیل، دیدی بازتر از دیگران دارند، بر اجتماع می کاهد، مسلم و سهل انگاشتن عوامل بنیادی کنش های گوناگون، توسط این افراد است.

مانع محبوبیت "روشنفکر" خوانده شده در میان قشر عادی جامعه، حسی است در او که نمی خواهد دوباره رابطه -به اعتقاد او واضح- اقتصاد و فرهنگ را تبیین کند؛ گرسنه می شود، اما یا دغدغه یافتن راهی برای رفع آن را ندارد، یا بنیان استدلالی لازم برای ابجاد مانع دربرابر تبدیل شدن گرسنگی به محور زندگی را در ذهن دارد.

آهنگساز کلاسیک، "روشنفکر خوانده شده" عرصه موسیقی است؛ اصالت صدا، به عنوان مفهومی جدا از موسیقی را درک می کند، اما تصنیف خود را با تکیه بر آگاهی از واکنش تجمیع اصوات گوناگون می سراید و نه با تکیه بر محوریت یک صدا.

حاصل، "روشنفکرانه" است و به واسطه استدلال بنا کننده آن، نه تنها غیرقابل چشم پوشی، بلکه تحسین برانگیز.

اما عامه پسند؟ هرگز.

Prodigy حاصل تفکری معکوس است و بالطبع ساخته شده برای عموم.

تفاوت آثار آن با بسیاری از گروه های دیگری که می توانستند شبیهشان باشند یا آنها شبیه به Prodigy این است که اعضاء این گروه اصالت صدا را درک می کنند؛ متوجه می شوند که برای بیان یک مفهوم نیازی به بنا کردن ساختارهای پیچیده نیست و با انتخاب ابزار صحیح می توان به سادگی بیشترین تاثیر را بر جای گذاشت.

نمونه کار آنها در Music For The Jilted Generation نشان می دهد که هدف موسیقی آنها ایجاد هیجان با اتکا به عنصر نگرانی است، اما ذات ابزار را نیز بر ملا می کند؛ نت های تنهایی که مانند زنگ خطر تکرار می شوند.

درک بی بدیل این گروه از نتی که می تواند بیشترین تاثیر را داشته باشد و توانایی اعضاء آن در پرداخت کردن بدنه این نت با افکت های متفاوت، عاملی است که باعث می شود آثار آنها بر همه تاثیر بگذارد.

جالب اینکه همین تکیه بر اصول بنیادی برخی آثارشان را از بند زمان می رهاند و این آثار، مانند این قطعه (متعلق به 1997) همیشه تازه و قابل فهم هستند.

(The Prodigy - Firestarter from The Fat Of The Land)

"آشوبگر" که در دوران اوج آنها سروده شده، شاهدی است بر توانایی هایشان.

در ابتدا با تنها دو نت آغاز می شود، هر چند تغییر ذات و برخی مشخصه های این دو نت (مانند رزونانس یا فرکانس قطع فیلترهای اعمال شده بر روی این دو نت) اینطور به ذهن متبادر می کند که گویا حداقل شش نت نواخته می شود.

پس از چند ثانیه زیر این دو نت، پخش یک نت دیگر آغاز می شود که به توالی، مشخصه های آن به گونه ای آژیر مانند تغیر می کند.

باقی، صدای مشوش خواننده است و صداهای هشدار دهنده ای که بدون تغیر نت، یا حتی عاری از محتوای نتی مشخص، گاه به گاه در قطعه حاضر می شوند، و همچنین صدای نمونه برداری شده دو نیم میزان درام است که با اندکی افکت Reverb و همراهی نتی بسیار بم در حد چند ده هرتز، در سر هر ضرب جنون می آفریند.

در مجموع (با اغماض) کمتر از هشت نت مختلف در کل قطعه نواخته می شود، اما شرارت و ناآرامی را فریاد می کند،

این صدای آشوبگر.

بخاطر اسارت در زنجیر زمان

2009-12-26T19:50:00.011Z

می گوید ما همه گل کارگاه کوزه گری زمانیم:

"همه چیز باید تغییر کند

هیچ چیز بی تغییر نمی ماند

همه تغییر خواهند کرد

هیچ کس بی تغییر نخواهد ماند"

اولتا آدامز حتی اگر فقط همین یک آلبوم را می ساخت، بازهم ماندنی بود.

با ریشه هایی مذهبی و برآمده از خانواده ای نزدیک به موسیقی Gospel طبیعی بود که در اشعارش، صدای خود را "هدیه ای خدادادی" بخواند و مبلغ رابطه فراطبیعی "انسان و خالق" باشد. طبیعی بود که زمینه های مذهبی خانوادگی او، در میانه جنگ اول خلیج فارس، ترانه "برگرد، اگر می توانی" را به محبوب فلب خانواده سربازان آمریکایی سفر کرده به کویت و عراق بدل کند.

اما در همین آلبوم، جادوی صدایش را برای بیان تردیدهای شخصی خود هم به کار می گیرد.

Oleta Adams - Everything Must Change from Circle of One

در گوشه های آرام فضای موسیقی Big Band، از ترومپت کمک می گیرد تا صدای تنهایی شبانه زنی را برجسته تر کند که می خواند:

"به چیزهای کمی در زندگی می توانی مطمئن باشی:

که باران از ابر می بارد،

و خورشید آسمان را روشن می کند،

مرغ مگس‌خوار پرواز می کند،

زمستان به بهار بدل می شود،

و دل شکسته مرهم می یابد

گرچه نه چندان زود..."

رستگاری بدون شهادت

2009-12-06T14:21:00.016Z

روزهای برزخ روزهایی سیاهند،

با هزار احساس تردید که آیا برزخ خود کرده بود، یا معلول حقارت دیگری؟

که آیا قربانی بلاهت درون هستی، یا شهید پایبندی به اصولی فراموش شده؟

هیچ دیوی خود را ناپاک نمی داند و این تمایل نوایی را اقتضا می کرد که خشم را خود مقدس بینانه فریاد کند.

اما جهان، نوایی دیگر را ایجاب کرد.

کشف کاتاتونیا تردیدی شیرین را باعث شد، تردید به اصالت اثر که به بارها و بارها شنیدن وا می دارد.

آنچه این تردید را باعث می شود شباهت ظاهری آثار این گروه به گروه هایی همچون Evanescence یا Within Temptation است که هر تصنیفشان گویی راه رستگاری از مسیر شهادت را تبلیغ می کند و آنهم به شیوه ای کلیشه ای.

گروه هایی که در پشت پرده ضخیم ریتم های بم و گوش گستر گیتار، صدای سنتز شده گروه کری را به همراه دارند که به ناخودآگاه دو کف دست را به حال تضرع مقابل سینه به یکدیگر می رسانند و نگاه را با حالتی رقت انگیز و تحقیر پذیرفته به آسمان متوجه می کنند؛ که "ما قربانی شدنمان را حاصل خواستی الهی می دانیم و رضایت به از دست دادن جان، ما را به آسمان نزدیک تر می کند."

کاتاتونیا روندی خلاف این گروه های تازه به دوران رسیده را پیموده؛ شانزده سال حرکت در بستر فضایی جغرافیایی-ذهنی در اسکاندیناوی که موسیقی متال را متحول کرد، در این گروه نیز بی تاثیر نبوده است.

شاید از این روست که ریتم ها بیش از هر چیز بجای نکبت، بوی آثار گروه هایی همچون Grip Inc. را می دهد و در لحظاتی اثری همچون "افسانه های هزار دریاچه" از Amorphis را تداعی می کند.

(Katatonia - My Twin from The Great Cold Distance)

به قول اساتید جبر، دو آلبوم آخر گروه دو نقطه به دست می دهد که معادله خطی که آنها را به هم متصل می کند، به وضوح گذشته و آینده این گروه را بر ملا خواهد کرد!

کاتاتونیا که کار را در سال 1992 با برداشتی عامه پسند از موسیقی متال وقت (غلبه و محوریت ریتم، صدای بسیار بم و در اکثر مواقع ناواضح خواننده، فقدان ملودی بارز) آغاز کرد، به تدریج و تا آغاز هزاره سوم به افزایش گستره صداهای موجود می پردازد، هر چند در مقطعی در کشف اصوات و ملودی های زیرتر به گروه هایی همچون Bathory هم نزدیک می شود.

اما پس از سال 2001 هدف مسیر تکاملی واضح تر می شود؛ تفکیک حداکثری اصوات تا اندازه ای که موسیقی در مرزهای متال تعریف می شود.

آلبوم سال 2006 آنها را باید اولین در دوران بلوغ دانست؛ جایی که ساختار کلیشه ای تصنیف متاثر از فضای موسیقی متال به هم ریخته اما ریتم ها زنده تر و شنیدنی تر از آن هستند که طرفداران سبک های ملایم تر موسیقی از آن بهراسند.

نکته کلیدی حضور یک ملودی مخفی در ترجیع بند - chorus (ثانیه پنجاه، اولین بار) است که تقریبا دو اکتاو بالاتر از ریتم نواخته می شود و قطعه را تکان می دهد.

(Katatonia - Liberation from Night Is The New Day)

آلبوم جدید نقشی واضح تر به "آن" ملودی تعیین کننده داده است، ضمن اینکه کماکان آهنگساز نشان می دهد که شهوت کلامی ندارد و قطعه را در راس لحظه ای که مضمون منتقل شده، قطع می کند. نکته مثبت دیگر نقش مکمل (و نه همراه) خواننده در ترجیع بندهاست که با سرودن یک ملودی متفاوت از ملودی های موجود در فضای ترجیع بند، بی اندازه به غنای موسیقی می افزاید.

ساختار نیز کماکان برهم ریخته است، تاجایی که عملا از 2:31 ثانیه پس از آغاز که می بایست ترجیع بند دوم آغاز می شد، کار به مدت 1:25 ثانیه فقط به مقدمه چینی برای ترجیع بند دوم اختصاص می یابد (با اشارات و شباهت هایی به اصالت گیتار در آثار Creed) و ترجیع بند دوم قطعه را به پایان می برد.

مشخصه ای دیگر را نیز در خود دارد؛ در برخی قطعات، آهنگساز در لحظاتی با جسارت محتوای هارمونیک غالب قطعه را ترک می کند و فضایی متفکر تر را ایجاد می کند (1:12 ثانیه پس از آغاز قطعه) ، آنقدر که می توان این تغییر را به توالی هارمونی های غیرمتعارف در آثار Porcupine Tree تشبیه کرد، هرچند تداوم این تغییر و تحول بسیار اندک باشد.

موقر، متین و سنگین از رستگاری می گوید بی آنکه رستگاری را به شهادتی ذلت بار وابسته کند.

در انتظار

2009-12-04T13:13:00.002Z

خاکستری مرز سیاه و سفید را از بین برد و تردید ایجاد کرد.

اما پس از روزها تردید، تصمیم گرفتم و قضاوت کردم.

تنبلی مانعی است عظیم، اما به زودی "در همین مکان" قضاوتم را درباره یک نویافته می نویسم.

نویافته ای از سردسیر اسکاندیناوی.

واقع گرایی بی بدیل مکتب برلین

2009-11-10T21:38:00.029Z

واقع گرایی چیزی بجز تردید نیست.

تردید به هر آنچه محیط اطراف ما را تشکیل داده است، تردید به موجودیت آنچه محیط اطراف ما را تشکیل داده است، تردید به هر آنچه پذیرش موجودیت اجزاء متشکل محیط اطراف ما را باعث شده است.

منطق راهی پر پرسش است.

پذیرش موسیقی منطق شایسته ترین خصلتی است که گوش های آدم پرسش گر را باید.

در روزهایی که "رویای نارنگی"، "معبد آشرا" و "کلاوس شولتز" تنها پرچم داران موسیقی منطق در برابر سپاه پاسداران موسیقی هجو به نظر می رسیدند، عادل بازگشت.

او دفتری را گشود که نشان داد تفکر پنهان در پشت روح برلین و موسیقی ملتی که با دو شکست در دو جنگ جهانی می بایست سرافکنده ترین ملت جهان باشد، چگونه در پناه منطق، از زیر تخته سنگ های عظیم شرمی تاریخی راه خود را دوباره به سوی نور پیدا کرده و به یک ”مکتب” تبدیل شده است.

”مکتب موسیقی الکترونیک برلین” همان پیامی است که ضمیر ناخودآگاه انسان، از جهان اکتساب کرده است؛ پیامی که روح را از جسم جدا می کند و و پرواز می دهد و به "بهتر" رهنمون می شود.

پویایی این مکتب در آنجاست که مخاطب، پیامبرانش را کشف می کند و هر مکتبدار بالقوه پیامبری است.

برای من، یکی از این پیامبران ران بوتس بود؛ موسیقی دانی هلندی که نهضت ”تکرار بی انتهای الگوها” را پویاتر نمایاند.

او از نسل سوم موسیقی دانانی است که در آثار خود عقلانیتی آینده گرا را به تصویر می کشند و به تدوین مشخصه های آن می پردازند.

(Ron Boots - Gravity Pull from Tainted Bare Skin)

این قطعه وامدار همین عقلانیت است؛ روزمرگی هایی که به شکل تکرار مجسم می شوند، جامعه ای که با روی هم افتادن این تکرارها تشکیل می شود، نظمی که از سوی حاکم با صدای درام و پرکاشن اعمال می شود، حرکتی سریع در متن جامعه که بارها سریعتر از ریتم نظم تحمیلی است، وجدانی که در پس زمینه حرکت ایجاد می کند و نداهایی روح بخش که وجود جامعه آنها را به شکل ملودی اقتضا می کند.

جالب اینکه در نهایت جامعه نشان می دهد که تا چه اندازه بی نیاز از نظم تحمیلی است و چگونه ریتم ذاتی آن نظمی به مراتب زیباتر را ایجاد می کند؛

هرچند که محتوای هارمونیک این نظم، تردید را القاء کند.

حادثه ای برای درخت جوجه تیغی

2009-10-25T18:47:00.012Z

خوبی باقی مانده کسانی که موسیقی را به واسطه درک تولید می کنند این است که کورهایی مثل من احساس تنهایی نمی کنند؛ سکوت برای ما مرگ نیست. سکوت انتظاری است برای شنیدن آنها.

ما در سکوت می دانیم آنها که صدایشان نبوغ و شعور را به زبان موسیقی ترجمه می کنند هستند، هنوز نرفته اند و چرخ زندگی را می چرخانند.

گوش هایمان را زنده نگه می دارند.

ما که با گوش تنفس می کنیم را زنده نگه می دارند.

درخت جوجه تیغی بازگشته است؛ با "حادثه"

در مجموع رجوع کرده است به آنچه که در "خورشید لامپی" بود و "رویای احمقانه". گویا استیون ویلسون که این درخت را می پروراند دریافته که خشونت رو به افزایش او در "بال مرده" و "ترس از سیاره ای خالی" باندازه کافی بلاغت این گروه در بیان هر چیزی را نشان داده و در دهمین آلبوم با عقلانیت بیشتری از این ابزار استفاده می کند.

تکیه می کند بر حرکت آرام تک تک انگشتان بر روی سیمهای گیتار و لیاقت هر تک صدا را آشکار می کند.

کماکان سفر در میان گام های به ظاهر نامتناسب از نظر محتوای هارمونیک، هوشمندانه ادامه دارد و این گروه بار دیگر با مهارت نشان می دهد که میزان های غیر هم وزن به راحتی می توانند پشت یکدیگر قرار گیرند بی آنکه شنونده از آن جا بماند یا جلو بیفتد.

احساس های مخفی شده در میان اصوات، هنوز هم احساس هایی پیچیده و فرا-عام هستند.

(Porcupine Tree - Octane Twisted from The Incident)

استیون ویلسون که این آلبوم را پس از اولین آلبوم انفرادی خود تولید کرده می گوید یک تصادف جاده ای باعث آن شد. می گوید از کنار نقطه بروز حادثه ای شدید عبور می کرده که می بیند پلیس برای آگاه کردن دیگر اتومبیل ها، چند متر جلوتر در جاده تابلوی "حادثه ترافیکی" را نصب کرده است.

به خشم می آید که آنچه بر این تابلو نوشته شده، تناسبی با فاجعه انسانی رخ داده، هر چند کوچک (با استناد به "مرگ یک نفر با مرگ هزار نفر برابر است") ندارد.

می گوید فکر کردن به اینکه روح فرد کشته شده در حادثه، در هنگام عبور او از کنار نقطه تصادف وارد اتومبیل او شده باشد برایش عجیب و در عین حال الهام بخش بوده و تصنیف ها را اختصاص می دهد به "حادثه" هایی مشابه.

البته روایت این حوادث عاری از خشم نیست.

(Porcupine Tree - Circle of Manias from The Incident)

بشنوید که در بیت-میزان نهم (موسیقی) این قطعه پیچیده نه ضربی، با تغییر دادن ذات صدا و افزایش عمق آن چگونه ابهت حادثه را به تصویر می کشد و به تلخ ترین و خشن ترین شیوه ممکن از طنز خرد شدن ارزش جان انسان می گوید.

خود مقدس بینی و روشنفکری به سیاق منهتن

2009-10-06T10:12:00.015+01:00

خبر درگذشت مرسدس سوسا را که تهیه می کردم تنها این آهنگ و این آهنگساز در ذهنم بود.

نه اینکه بخواهم (مثل بعضی ها) ادا در بیاورم که "ای وای، مرسدس رفت، مرسدس خاموش شد... " و این حرفها، نه. راستش چندان شیفته یا طرفدار آثار او نبودم و طبیعتا احساسی هم در من برانگیحته نشد، بجز احساسی که مرگ آدم های بزرگ (با استناد تاثیرشان بر اطرافیان) ایجاد می کند و آن احساس این موسیقی را ایجاب می کرد.

درباره فین گرینال یا فینک احساس های متناقضی دارم؛ او که هم نسل و هم زبان آهنگسازان مستقلی همچون خوزه گونزالز و رجینا اسپکتور محسوب می شود، موسیقی سالم و ارکستراسیون خوبی دارد که تعدد سازها و صداها از هر آلبوم به آلبوم بعدی بیشتر شده است.

واضح است که صدا را درک می کند که این موضوع را از آن جاهایی که از تولید صدا دریغ می کند بهتر می توان فهمید؛ آهنگسازی که موسیقی را درک می کند، تاثیر سکوت یا تنهایی صداها را در روند یک ترانه بهتر از دیگران متوجه می شود.

در این ترانه هم می توان به وضوح دید که تنظیم صداها با دیدی روشن صورت گرفته است؛ پیانو که ذاتا طیف فرکانسی پهن تری را می پوشاند هیچگاه صدای نازک تر گیتار را محو نمی کند و صدای درام که عمدتا محدود به گستره سنج می شود، در عین حال که عنصری غیرقابل انکار و کلیدی است، به هیچ وجه خود نمایی نمی کند.

(Fink - Move On Me from Sort of Revolution)

حاصل کار روشنفکر نمایانه نیست، ولی نمی دانم چرا (خود مقدس بینانه) احساس می کنم مخاطبش خرده روشنفکرهای نیویورکی هستند که با عینک کائوچویی تیره رنگ و ریشی چند روزه، روزشان به قرارهای متعدد در منهتن، در کافه های متعدد و قهوه های متعدد و سیگارهای متعدد و بحث های متعدد از کتاب های متعدد و نقدهای متعدد از فیلم های متعدد می گذرد.

با این وجود اعتراف می کنم که راهی بجز ستایش آهنگساز بخاطر خلق این اثر وجود ندارد؛ بی اشاره به شعر، قطعه ای است از سر تحذیر که از آغاز به عاقبت اندیشی ترغیب می کند و در ثانیه های آخر، صدای حرکت ثانیه شمار ساعتی قدیمی را بر زمینه اجتناب ناپذیری مرگ به تصویر می کشد.

لطافت آلمانی

2009-10-05T23:25:00.008+01:00

این را بر حسب اتفاق پیدا کردم؛ در دانلودهای بی انتها و آزمون و خطاهایی که بسیار به خطا منجر شد.

نسخه های اولیه ای که از آن شنیدم بدون کلام بودند، اما در کمال تعجب متوجه شدم که این نسخه را بی اندازه بیشتر دوست دارم.

شیلر محصول ذهن آهنگسازی آلمانی است به نام کریستوفر فون دیلن که به سبک آلن پارسونز، به دنبال خوانندگان و موسیقی دانانی می گردد که کارش را تکمیل کنند؛ سارابرایتمن، شیند او کانر، انیا، یا کلاوس شولتز، برای او فرقی نمی کند.

از سبک آثارش هم می شد فهمید که آلمانی است: با جدیت تمام متعهد است به مضمون و مفهوم و فرم، هر چند که در قطعاتش روشنفکرانه ترین نسخه از این سه را ارائه نکند؛ از خاطر نبرید که آنچه می شنوید یک نسخه از سبک الکترو-پاپ است و نه الکترونیک، یعنی یک گام از گروه هایی همچون Enigma عقب تر.

نام شیلر هم از همان فردریش شیلر، فیلسوف و شاعر معروف گرفته شده: رفیق گرمابه و گلستان "گوته" که بتهوون شعرهایش را از اشعار گوته بهتر می دانست؛ البته به استناد ساختار استدلالی ذهن غیر متعارف بتهوون که هر شعری که سخت تر می شد برایش تصنیف ساخت را بهتر می دانست!

حاصل کارهایش محترمانه است و در عین حال مدرن، ساده و در عین حال غنی؛ البته نه به اندازه ای که تصاویر را به طور کامل، با رنگ و شکل و جزئیات به ذهن متبادر کند.

(Schiller - Sehnsucht with Xavier Naidoo from Desire 2.0)

جالب اینکه وقتی به آن گوش می کنید فراموش می کنید که (احتمالا مثل من) از زبان آلمانی چیز چندانی نمی دانید.

جالب تر اینکه زبان زمخت و خشن آلمانی، زبانی که هیتلر با آن سخن می گفت و مبنای فکری گشتاپو در آن فراهم شد، در این قطعه، روح نواز به گوش می آید و بر لطافت موسیقی می افزاید.

شاید اینگونه می توان فهمید که برتری بالقوه آهنگساز آلمانی بر آهنگسازان دیگر کشورها چیست؛ آهنگسازانی که در یخ حرارت بر می انگیزند و لطافت موسیقی را در کنار زبری زبانشان یکجا جمع می کنند.

برای معجزه صداقت

2009-10-03T20:03:00.007+01:00

انیمیشن برای من ابزار تخدیری بی نهایت لذت بخش است؛ لحظاتی را به تصویر می کشد که هرگز رخ نداده و بجز خیال در هیچ جای دیگری دیده نشده است.

نمادی است دیگر از قطع تماس با واقعیت.

Moby - Natural blues

"موبی" را بیش از موسیقی که خلق می کند، بخاطر استفاده از انیمیشن دوست دارم. بخاطر آنکه ملودی های ساده خود را با تصاویری همراه می کند که در عین غیرقابل باور بودن، حالت تدافعی در بیننده ایجاد نمی کند.

دیدن سگی کلاه به سر که از سر دوستی پشت تمساحی سوار شده و رقص آنها در کنار کهنه سربازی علیل و زنی فضایی که سفینه اش در میسیسیپی سقوط کرده صحنه ای نیست که هر روز در راه منزل به محل کار دیده باشید، اما دیدنش در ویدئو کلیپ موبی احساسی بجز رقت قلب ایجاد نمی کند.

Moby - Why Does My Heart Feel So Bad

هیچکس از اینکه در راه سیاره اش به زمین، موبی از احمقانه ترین ابزار ممکن استفاده می کند، یا در این سفر همه قوانین رایج فیزیک را زیر پا می گذارد تعجب نمی کند.

هیچکس از اینکه دو پرنده او و سگش را می برند و بی هدف در آسمان رها می کنند تعجب نمی کند.

هیچکس از اینکه او با چوب اسکی از میانه میدان جنگ عبور می کند تعجب نمی کند اما همه دل شکستگی او را در هنگام عبور از این صحنه درک می کنند.

همه می پذیرند که سگ او به سگ صورتی رنگی که کلاه فرانسوی دارد ابراز علاقه می کند، همه تنهایی او را، وقتی پرنده به دانه هایی که او ریخته بی محلی می کند، درک می کنند، همه از غم او که به بازی گرفته نمی شود ناراحت می شوند.

اینکه او با نردبان کره زمین را ترک می کند برای هیچکس عجیب نیست، اما همه درک می کنند که چرا او زمین را ترک می کند.

Moby - Mistake from Wait For Me

ملودی ها یکی به دیگری شبیه تر و نزدیک ترند، اما هر کلیپ به اندازه دیگری دیدنی است و دوباره رغبت دیدن ایجاد می کند.

هیچکس نمی داند که آیا آنچه در اشعار و ملودی ها بیان می شود، واقعا آن چیزی است که این هنرمند روز و شب به آن فکر می کند و دغدغه آن را دارد یا نه.

شاید زندگی آنقدر تغییر کرده که کسی لزومی نمی بیند به این مسئله اهمیتی بدهد؛ همین چند لحظه بازگشت به اصل هم کافی است.

شاید هم معجزه موبی است؛ هنرمندی که همیشه، برخلاف واقعیت، با چشمهای درشت و پیراهن نارنجی و شلوار سبز و سگی که گاه لبخند می زند، ساکت، صامت، محیط موسیقی خود را در پوشش نقش هایی ساده و دلپذیر طی می کند.

گرگ و میش

2009-08-21T22:10:00.011+01:00

موسیقی الکترونیک، یا لا اقل آن مکتبی که من شیفته آنم (مکتب برلین) با احساسات بیگانه است.

نه بطور مطلق البته، که احساساتی را می پروراند که بیشتر به ریاضیات تعلق دارد یا هشدار دهنده و آگاهی بخش است؛ غم و غصه و بغض و دلتنگی را به آن راهی نیست.

این مورد از آن استثناهاست، نه به خاطر موسیقی الکترونیک بودنش، به خاطر آنکه برای من با این وحشتی که از تجربه احساسات آنچنانی دارم، لذت بخش است.

ونجلیس، یا به قول بریتانیایی ها ونگلیس، از دید من یک نابغه نیست. کارهایش زیبا هستند و در بسیاری موارد شنیدنی، اما جهان را تغییر نمی دهند.

آلبوم (اکنون 19 ساله) "شهر" در بین آثار این آهنگساز، شاید از این نظر متفاوت نباشد، اما بیش از دیگر آثار، مشخصه همیشگی موسیقی ونجلیس را با خود به همراه دارد؛ تجسم پذیری.

موسیقی ونجلیس را می توان دید، با همه ستارگان و کهکشان ها و اشیاء و اجسامی که می نوازد، اما "شهر" یک فیلم داستانی-مستند است که فضای محیطی مانند تورنتو یا شیکاگو را به تصویر می کشد؛ با میلیون ها ساکن ساختمان های بلند و خانه هایی در طبقه سی و چندم آن که شب ها، تماشای خیابان های زیر پا را برای ناظری که در بالکن ایستاده و حتی در میانه تابستان نسیمش گاهی بیش از حد خنکش می کند، به فعالیتی سکوت برانگیز بدل ساخته.

سکوتی، شاید از سر کرنش.

(Vangelis - Twilight from The City)

با این حال آنقدر مهربان است که دلتنگی ها یک شب زنده دار منتظر صبح را نیز بیان می کند؛ شب زنده داری که با تابش اولین شعاع های نور صبح منقلب می شود و در آغاز دقیقه چهارم این نوا، همه تصمیم های گذشته خود را چند باره می آزماید.

شاید با جام شرابی در دست، که خواب را، مخفی زیر ردای آرامش، از مرز آگاهی و لذت ادامه بی انتهای بیداری عبور می دهد و پلک ها را سنگین می کند.

...

2009-07-29T07:49:00.004+01:00

صندلی عصبانی

2009-07-28T16:01:00.001+01:00

توهم،
تبحر.

مسیح

2009-07-19T16:49:00.000+01:00

در نقض بیهودگی دستانمان
هیچ آیه ای
فرود نیامد؛

مسیح
به سیاهی سکوت تولدش
- سکوت تولدی سیاه،
خیره مانده بود.

دردهای شرقی پیامبری از مجارستان

2009-06-22T20:35:00.002+01:00

هستم. نمرده ام. نرفته ام.

آن وقت هایی نوشته ام که احساس خوبی داشته ام و البته جدای از اینکه هنوز تحویل ندادن پروژه پایان تحصیل، انتظار برای رسیدن آن احساس خوب را طولانی تر کرده، طبیعی است که حوادث این روزها هم شرایط را برای نوشتن فراهم نمی کند.

اما اگر ما، روشنفکرنماهای دوریالی که قابلیت میخ زدن دو تخته چوب به یکدیگر را هم نداریم و با چهار خط خواندن و دو دقیقه شنیدن و دیدن احساس می کنیم به محفل فلاسفه تعلق داریم، ننویسیم، همین دو لیتر باد را هم از قشاء لاستیکی مان در داده ایم و پشم گشته ایم.

"ژگر" معجزتی است از مجارستان که در "جستجوهای زنجیره ای" یافتمش. یعنی در LastFM به دنبال هنرمندانی می گشتم که به Hidria Spacefolk شباهت دارند، به Korai Orom رسیدم که خود یک معجزه مجارستانی دیگر است و از آن، به ژگر.

در بزرگی آنها همین بس که Depeche Mode برای گرم کردن مجلس پیش از آغاز کنسرتشان در مجارستان، از اینها دعوت کرده که بیایند و بنوازند.

چیزی است میان Massive Attack و Gotan Project. حداقل در این تصنیفی که انتخاب کرده ام که اینطور است.

طبیعی است که مطابق معمول آنها که من دوستشان دارم، در کمترین میزان ممکن در ایجاد تصنیف هایشان از خواننده استفاده می کنند.

بگویم که به لطف خواننده ای مجار به اصل جنس دست یافتم که دو اثر نایاب این گروه را در مغازه ای در کوچه های تنگ و باریک بوداپشت در نزدیکی دانوب برایم خرید و صد البته از اینکه فردی به این گوشه غنی از فرهنگ کشورش علاقمند شده بود، احساس غرور می کرد.

(Žagar - Bitter Jollity from Local Broadcast)

چالشی است مدرن که با احوالات این روزها سازگارتر است؛ امید را در کنار ترس دارد و خشم را در کنار تردید.

ویالن ناله هایی تیز و برنده را می سراید که ذات و ریشه شرقی یک ملت را هویدا می کند؛ ذات و ریشه ای که ظاهرا نه فقط امروز و این هفته و این ماه، که همیشه با درد آمیخته بوده است.

خرچنگ

2009-04-29T17:55:00.006+01:00

این یکی را چون هر روز گم می کنم اینجا می گذارمش.

این هم قطعه ای دیگر.

کور سوی امید است و دریچه ای بسیار کوچک که رو به خلاقیتی نادر باز می شود.

برای سادگی و خلوص

2009-03-29T04:42:00.000+01:00

کاملا اتفاقی به خانه که رسیدم تلویزیون را روشن کردم و چرخیدم تا به کانال چهار BBC رسید.

نامش را از دوست بسیار عزیزم علی توفیق شنیده بودم، اما با درک واقعی او فاصله بسیاری داشتم.

جالب اینکه این کنسرت چه زیبا ذات و شخصیت او را برملا کرد.

دیزی گلیسپی، چهل و چهار سال پیش در این کنسرت با گروه پنج نفره خود نشان داد که ذات Jazz چقدر مردمی است، هر چند با وقار و محترم.

پیش از آغاز قطعه با با جیمز مودی، دلنشین شوخی می کند، با متانت سخن می گوید و با شیطنتی موقر آلبوم خود را نیز به استهزاء می گیرد.

رقصش هم از سرخوشی است و سادگی و خلوص.

آدم دلش می خواهد قربانش برود!

"انقلاب منطق ناب"

2009-03-26T21:27:00.015Z

در شب مبادله سرخی و زردی، بجای شکم چرانی، در زیر زمینی پهن و گسترده در محله کمدن تاون به دیدار گروهی متفاوت رفتیم.

کمی بی رمق و بی میل، که شیرین بی حوصله بود و در گوشه ای دیگر از شهر با دوستانی دیگر اوقات می گذراند.

بی میل من آغاز کردند، ولی وقتی کار را به پایان بردند از شدت حرکات موزون سر و گردن و بالا و پایین پریدن ها گیج بودم و بی رمق.

غرق لذت.

انقلاب منطق ناب در شنیدن اول از شدت میزان تعهد به ارائه کاری متفاوت، کم انرژی به نظر می رسد، اما در اجرا و در عمل یک منبع جدید انرژی است.

هر چند هنرمندان روشنفکر نما (که عموما از پشت حجاب سی دی و اجراهای اختصاصی و ویژه در جمع مقربان و معتمدان صحبت می کنند) در مواجهه و رویارویی حتی با طرفداران خود شوکه می شوند و پا به عقب می گذارند، اما اعتقاد این گروه به سراییده های خود به اندازه ای بود که در قلب مخاطبانی که برخی از آنها شاید برای اولین بار این گروه را می آزمودند، زنده، واقعی و بی تردید نشان می داد و موسیقی خود را چشم در چشم و بینی به بینی مخاطب عرضه می کرد.

اهمیت این رفتار آنجا بیشتر می شود که توجه کنیم موسیقی آنها بیشتر موسیقی روشنفکری است تا موسیقی راک خالص (که با در نظر گرفتن وسعت مخاطبان، عامه پسند محسوب می شود - چند نفر Bon Jovi گوش می کنند و چند نفر Pineapple Thief؟).

بیش از تنوع اصوات و احوال، آنچه این قطعه را به خصوص جذاب تر می سازد، صداقت و تلاش خوانندگان برای اجرای قطعه ای است که بالقوه برای یک گروه متبحر کر نوشته شده است.

کافی است 15 ثانیه اول آواز را بشنوید و توجه کنید که پایین ترین پرده خوانده شده در این یکی دو بیت تا چه اندازه با بالاترین پرده فاصله دارد که عمده شیفت از پایینترین صوت به بالاترین هم در هنگام بیان سیلاب های متوالی یک کلمه اجرا می شود.

بخاطر داشته باشید که اینها در اصل خواننده راک هستند و مثلا تحت نظر فلان "آمیز قلی خان" که سه تار به دست و چهار زانو نشسته روی زمین شاگرد آواز پرورش می دهد رشد نکرده اند و اصلا جامعه آنها هم تحت تاثیر چنین تفکری قرار نداشته.

وقتی کار به پنج دقیقه و 17-18 ثانیه پس از آغاز می رسد تنها این سوال مطرح می شود که موسیقی خودجوش در انگلستان چه فرقی با موسیقی خودجوش ایران دارد که اینها که پاواروتی نیستند می توانند با صداقت و سلامت صدایشان را بالا و پایین کنند و در ایران آنچنان آسمان شهر خوانندگی راک تاریک است که هومن جاوید به اندازه یک ستاره نورانی است؟

(لطفا با "زیر زمینی" خواندن موسیقی ایران، آهنگساز ایرانی را قربانی نشان ندهید؛ قربانی آنی است که عشق و علاقه اش به دلیل محدودیت راهی به خارج از دلش پیدا نمی کند، نه اوهام و کیوسک و 127 و امثالهم).

ضمن اینکه کسانی مانند اعضاء این گروه هم از طبقه "متوسط رو به پایین" اقتصاد موسیقی محسوب می شوند و نه متمول که بی دغدغه پول، یکی دو سال را هم صرف ارتقاء تکنیک خوانندگی خود کرده باشند.

(Pure Reason Revolution - The Twyncyn from The Dark Third)

به راستی که انقلاب منطق ناب است.